Kleurrijke Oogst

De herfst wordt vaak geassocieerd met een melancholische stemming. Maar het is ook de tijd waarin we oogsten. Het fruit is rijp. Kastanjes vallen van de boom. In het bos liggen eikeltjes en beukennootjes. Paddenstoelen in allerlei grillige vormen schieten uit de grond. Het bos ligt bezaaid met een kleurrijk tapijt. Over twee weken is de herfst op zijn mooist. Een mooi moment om dit buiten schrijvend te beleven. De prachtige locatie rondom kasteel Staverden is hier uitermate geschikt voor.
Op 25 oktober wordt daar een workshop gegeven met als thema: Kleurrijke Oogst.
Als je van buiten schrijven houdt, kun je meedoen. Schrijfervaring is niet nodig. Er worden je creatieve werkvormen aangereikt waardoor het schrijven zich vanzelf ontwikkelt.

  • Wanneer: vrijdag 25 oktober
  • Startplaats: Brasserie Kasteel Staverden
  • Tijd: van 11.00-13.00
  • Prijs: 10 euro. Koffie en thee niet inbegrepen
  • Begeleiding: Ank Rip
  • Opgave: Vooraf aanmelden bij ankie.rip@gmail.com of telefonisch 0627084382

Bij extreme weersomstandigheden gaat de workshop niet door.

Herfstnieuwsbrief

Vandaag, maandag 23 september, begint de astronomische herfst. De zon staat precies boven de evenaar. Dag en nacht duren even lang. Het weer heeft zich aangepast: na een paar stralende dagen is het grijzer en vochtig. Het ruikt naar herfst en paddenstoelen.

De herfst wordt door velen gezien als een tijd van loslaten en inkeer. Zoals bomen hun blad laten vallen en zich voorbereiden op de winter, mogen wij loslaten wat ons niet langer dient. Tijd om naar binnen te keren, stil te staan bij wat voor ons het leven waardevol maakt en om nieuwe kracht op te doen. Zodat we, net als bomen, straks weer fris en bloeiend verder kunnen.

Een kunstenaar die zich graag door de natuur liet inspireren was de Franse schilder Paul Gauguin (1848-1903). In 1891 vertrok hij naar Tahiti om daar in harmonie met de natuur te kunnen leven. In 1897 verscheen zijn autobiografische roman Noa Noa. In hetzelfde jaar schilderde hij het beroemde werk Wie zijn wij? Waar komen wij vandaan? Waar gaan wij naar toe? Vragen die van alle tijden zijn. Vragen die de moeite waard zijn om ook schrijvend te verkennen.

De biografie als medicijn
door Hanneke

‘Schrijven heelt’, zeggen wij soms tegen elkaar als we in onze inspiratiegroep De Schrijfbank zitten te brainstormen over ervaringen en nieuwe ideeën. Veel mensen ervaren het schrijven als een manier om zichzelf beter te leren kennen, te begrijpen en te waarderen.

De biografie als medicijnRecent verscheen het boek De biografie als medicijn – de zin van levensverhalen in de zorg. Op de achterkant lezen we: ‘Aan de hand van de levensverhalen van zes spraakmakende vernieuwers in de zorg laat de auteur zien hoe de biografie een bron van zingeving kan zijn. Het is een inspirerend boek voor iedere professional in de zorg, en iedereen die op zoek is naar persoonlijke ontwikkeling en naar de zin van het bestaan.’ De levensverhalen zijn van Trudy Dehue, Carlo Leget, Machteld Huber, Dirk de Wachter, Wilma Boevink en Jim van Os. Aan het einde van ieder hoofdstuk vind je ‘vragen aan de lezer’ waarmee je zelf schrijvend op onderzoek kan gaan.

Schrijven als medicijn. Het enige dat je nodig hebt zijn pen, papier en tijd voor jezelf. Boeken die je op weg helpen vind je op onze pagina Aanraders.

Het kunstenaarsafspraakje
door Ank

Een kunstenaarsafspraakje is een term van Julia Cameron, die ze gebruikt in haar boek The Artist’s Way. In dit boek beschrijft ze hoe je meer in contact kunt komen met je eigen creativiteit. Onder het kunstenaarsafspraakje verstaat ze tijd die je vrijhoudt om je creatieve bewustzijn, je innerlijke kunstenaar te voeden. Je plant voor jezelf tijd in alsof het een afspraak met een ander betreft. Net zo bindend. Je kiest een activiteit die je in je eentje doet. Het kan een uitstapje zijn, een excursie, een wandeling in de natuur, museumbezoek of een documentaire bekijken.  Je neemt  niemand mee naar die afspraak. Het is een afspraak met jezelf, niet met een partner of een vriendin. Je neemt de tijd om alleen te zijn en om geïnspireerd te worden. Er zijn geen afleidende gesprekken met anderen. Je opent je voor inzicht en inspiratie. Ik krijg energie van kunstenaarafspraakjes met mezelf.

Deze zomermaanden was ik in Italië en het voordeel van de zomer daar is, dat ik al mijn kunstenaarsafspraakjes buiten kan doen. Wat heb ik zoal in mijn eentje gedaan?

Ik wandelde geregeld alleen over het Italiaanse platteland. Op één van deze wandelingen kwam ik langs een prachtige Plataan die mij inspireerde tot schrijven. Wat ik ook heel leuk vind om te doen is zwerven door Venetië en onbekende stille buurtjes verkennen. Deze zomer had ik het geluk dat ik op een stil terrasje zat en een violist op dat pleintje prachtig begon te spelen. Ook heb ik gezeten  op een druk terras in Treviso, een andere stad waar ik dicht bij woon. Zitten, iets drinken en mensen kijken. Ik voel me door deze activiteiten altijd geïnspireerd tot schrijven. Ik zorg dat ik pen en papier in mijn rugzak heb en af en toe krijg ik een inval en schrijf ik op wat me op dat Zonsondergang bij Italiaanse riviermoment opvalt en wat ik ervaar en beleef. Zo keek  ik aan de rivier naar een prachtige zonsondergang of bezocht ik een klein museum. De activiteiten of excursies doe je altijd met aandacht en alleen.

De zomer gaat nu langzaam over in de herfst en ik ben terug in de prachtige omgeving van Ermelo en Harderwijk. De vakanties zijn voorbij. De meeste mensen zijn weer aan het werk en drukte en stress kunnen weer een rol gaan spelen in mijn leven.  Ik heb er zin in om ook in dit jaargetijde mijn favoriete kunstenaarsafspraakjes te plannen. Ik ga graag naar Kasteel Staverden in de herfst om daar in het prieeltje te zitten en me te laten inspireren door de prachtige herfstkleuren. Daarna ga ik een kopje cappuccino drinken op het terras,  en beschrijf ik wat ik ervaren heb. De eerlijkheid gebiedt me hier te melden dat ik soms wel even een drempel over moet om daadwerkelijk te gaan. Je doet het alleen en er is niemand die controleert of je ook echt gaat. Maar de concrete afspraak in de agenda helpt. En altijd als ik me houd aan de afspraak met me zelf  kom ik met heel veel inspiratie en energie thuis. Ik kan het je echt aanraden.

Oefening
Maak een lijstje van dingen die jij leuk zou vinden om deze herfst alleen te doen. Maak een lijstje van de eerste tien activiteiten die in je opkomen. Schrijf achter elkaar door en beschrijf  wat het eerste in je opkomt. Denk er niet te lang over na.
Lees na afloop het lijstje door en onderstreep die activiteit waar je het meeste zin in hebt om uit te voeren.
Kies een datum en tijd wanneer je het wilt gaan doen en zet het in je agenda.
Voer de activiteit op de betreffende datum uit. Neem pen en papier mee.
Neem ruim de tijd om de activiteit uit te voeren.
Als je er klaar mee bent, zoek dan een rustig plekje waar je kunt schrijven. Maak het jezelf gemakkelijk.

Start de schrijfoefening met de volgende zin: Dit kunstenaarsafspraakje was voor mij…….

Schrijf achter elkaar door wat er in je opkomt. Alles is goed. Schrijf door totdat je een A-viertje hebt volgeschreven.

Lees na afloop door wat je geschreven hebt.

Vervolgens maak je de volgende open zin af met drie regels:

Nu ik dit zo lees, denk ik………..

Schrijfmomenten

Wil je graag met anderen schrijven, kijk dan op onze agenda om te zien wanneer dat mogelijk is.

Mieke laat ons weten dat het Schrijflokaal van oktober, i.v.m. een uitgestelde vakantie, een week is opgeschoven. Dus dinsdag 8 oktober ben je welkom bij het schrijflokaal aan de Houtkamp 33 (ditmaal op de bovenverdieping), van 14.00 tot 16.00 uur. Het onderwerp is Het gesprek in de kunst. Aan de hand van schilderijen van o.a. Van Gogh, Rembrandt en Paul Citroen luisteren we naar de gesprekken van de mensen op het schilderij en laten we onze fantasie de vrije loop. Een schilderij gaat meer voor je leven.

Een kleurige herfstgroet van
Ank, Hanneke en Mieke

Bijzondere pennetjes

Zomer! De natuur is op zijn hoogtepunt, de dagen zijn lang en de nachten kort. We gaan erop uit. Andere dingen beleven, reizen, kamperen, nieuwe gebieden bekijken. Naar buiten treden. En daar kun je dan ook over schrijven. Een notitieblokje in je zak, en uiteraard een pennetje. Om je indrukken op te schrijven.

pennetjeBij het schrijven heb je niet alleen iets nodig om ín te schrijven, maar ook iets om méé te schrijven. Zowel mooie schriftjes als pennen kan ik niet laten liggen.

Vorig jaar was ik een weekje in Italië, een schrijfweek bij Ank. In een winkeltje, met allerlei schrijfbenodigdheden in de glasstad Venetië, kon ik het niet laten om een pennetje te kopen. Van glas. Het is maar tien cm lang. Ik heb er ook een potje violette inkt bij gekocht.

PennenEn in Edinburg (Schotland) moest ik het pennetje met een fazantenveer (54 cm lang) dat in The Writers’ Museum te koop lag, wel meenemen. Het kostte moeite om het (heel) in de koffer thuis te krijgen.

Van elke vakantie in het buitenland neem ik wel een pennetje mee.

Of ik er mee schrijf? Eigenlijk niet, maar ze zijn mooi om naar te kijken.

 

Vertelstenen

Vertelstenen‘Er was eens…’ Sprookjes beginnen vaak met deze zin. Soms is het leuk zelf een verhaaltje te verzinnen en te fantaseren over een wereld waarin alles kan en mag. Ben je op zoek naar inspiratie dan zijn ‘vertelstenen’ een leuk hulpmiddel. Vertelstenen zijn dobbelstenen met afbeeldingen, die je inspireren tot wonderlijke associaties en verhaallijnen. Je kan het niet fout doen en het is heerlijk om te lachen om je eigen of andervrouws/-mans fantasie. Succesvol bij etentjes of voor een verhaaltje voor het slapen gaan.
In de Schrijfkring in Ermelo hebben we geschreven aan de hand van de stenen en dat resulteerde in humoristische verhaaltjes die we met plezier met elkaar hebben gedeeld.
Vertelstenen zijn te koop bij sommige boekwinkels en via Internet.

Dromen, zalig nietsdoen en het zoete leven

Schrijven en wandelen in Italië
Wat is er mooier dan aan het Grande Canal in Venetië te schrijven over wat je ziet. Of langs de rivier de Piave je gedachten over de stroming aan het papier toe te vertrouwen, of in een wijngaard te fantaseren over het leven van de wijnboer.
Vier dagen hebben we onze gedachten op papier gezet over dromen, het zalig nietsdoen en het zoete leven. En daarnaast mooie wandelingen gemaakt en heerlijk gegeten. Om daar vervolgens ook weer over te schrijven.
Met z’n vijven hebben we aan diverse tafeltjes gezeten, soms met een Aperol Spritz, maar meestal met een kop cappuccino. We hebben geproefd van het Italiaanse leven.
In mijn afscheidsbrief aan Italië heb ik geschreven dat ik hoopte ooit nog eens terug te komen.
Dat ga ik zeker doen.

De volgende schrijfvakantie is van 3 tot 7 september a.s. Er is nog plaats. Ook is het mogelijk met een vriendinnengroepje te gaan en de datum in overleg met af te spreken. Heb je belangstelling, neem dan contact op met Ank Rip, via email ankie.rip@gmail.com of telefoon 06-27084382.

Draken verslaan

Voor ieder mens die op zoek gaat
is er een woud om te doorkruisen,
een draak om te verslaan
en een schat om te vinden. 

Niemand kan de draak
van een ander verslaan,
een ieder heeft zijn eigen weg,
zijn eigen draak,
zijn eigen schat. 

Uit: Harts-tocht, de levensweg die wij afleggen,
door Christine van der Burg

Bij het autobiografisch schrijven stuit je soms op pijnlijke herinneringen die moeilijk zijn om over te schrijven. Maar ze horen wel bij je levensverhaal. Dan kan het helpen om afstand te nemen en over jezelf te schrijven vanuit een ander standpunt. Willemijn Soer geeft in haar boek Autobiografisch schrijven daarvoor verschillende mogelijkheden (blz. 68).

Eén manier om anders te kijken naar een levenservaring is je herinnering te beschrijven vanuit het perspectief van een sprookjesverteller: Er was eens… Je kan daarbij vrij fantaseren en over jezelf schrijven alsof je een ander bent, misschien een kabouter, een elf of een dier. Willemijn: ‘Hierdoor wordt ons verhaal niet alleen draaglijk, het wordt ook universeel. En merkwaardigerwijs: het wordt meer dan ooit van ons.’ 

Christine van der Burg werkt met beelden en gedichten. Haar boek Harts-tocht, over spiritualiteit en creativiteit, begint met het hoofdstuk Sprookjes en symboliek. ‘Sprookjes ondersteunen met hun beeldentaal onze levensreis: de uitdagingen waarvoor wij komen te staan blijken universeel te zijn. (…) Wij verzamelen moed en gaan op pad. En met vallen en opstaan, door te verdwalen en te zoeken, door doolhoven en wouden heen, vinden we de juiste weg.’

Als mijn geheugen me niet bedriegt

‘…omdat iets wat in de jeugd gebeurd is, dikwijls
het gevolg is van een voorval op oudere leeftijd.’
Marten Toonder

Wat gebeurt er met je herinneringen als je verleden er anders uitziet dan je dacht? Als je vader niet je vader blijkt te zijn? Als een vriend of geliefde de dader blijkt te zijn van een ernstig delict? Is je verleden de som van je herinneringen? Wat is waarheid als je schrijft over je leven en hoe belangrijk is dat?
Deze en andere vragen komen aan bod in Als mijn geheugen me niet bedriegt van Douwe Draaisma.
Het boek is uitgegeven in 2016 en beschrijft ‘een onderzoek naar de wijze waarop ervaringen op latere leeftijd herinneringen achteraf kleuren en veranderen’. Bovenstaand citaat is eraan ontleend.

Onvoltooid verleden tijd

In het najaar van 1995 schreef mijn vader zijn levensboek. Hij illustreerde het met foto’s en documenten als trouwakten, persoonsbewijzen en krantenknipsels. Een nauwkeurige vastlegging van wie hij was en waar hij voor stond en een kostbare herinnering voor zijn kinderen en kleinkinderen. Mijn vader overleed in 2009 maar zijn verhalen leven voort.

In zijn levensboek maakte mijn vader een begin met de familiestamboom, vanuit zijn geheugen en de familieverhalen. Hij kwam tot aan zijn betovergrootvader, overleden op 21 november 1896.

Sinds kort houdt het ook mij bezig: stamboomonderzoek. Wie waren mijn voorouders, waar leefden ze, wat deden ze? Kwamen ze uit andere landen, trokken ze rond, waren ze van adel? Welnee! De ruim vijfhonderd voorouders die ik tot nu toe heb ontdekt leefden allemaal in het westen van Noord-Brabant, het zuidwesten van Gelderland en in Zuid-Holland. Daar werden ze geboren en daar stierven ze. De mannen werkten onder meer als landbouwer, veekoopman, molenaar, schoolmeester en veldwachter. Een enkeling werd burgemeester. Slechts bij twee vrouwen staat een beroep vermeld: dienstmeid of chirurgienne.

De naamreeks van mijn vader gaat terug tot 1650, het geboortejaar van mijn voorvader in de tiende generatie Laurents die trouwde met Elsken. Hun zoon Arendt werd geboren op 18 maart 1674. Hij werd ruiter in het regiment van luitenant-generaal Van Oijen in Bergen op Zoom. Zijn vrouw, Marieken, overleed jong en Arendt trouwde opnieuw. Daarmee ontstond een samengesteld gezin. Een fenomeen dat opvallend vaak voorkomt in mijn voorgeslacht en dat zich heeft voortgezet in mijn eigen leven.

Voor mijn verjaardag kreeg ik het boek Verborgen Verleden, het stamboomboek van drs. Rob van Drie. Het is de officiële uitgave van het gelijknamige tv-programma van de NTR en het helpt je op weg bij het onderzoek in de archieven. Zo komt de ene na de andere voorouder tot leven.

Nu ik zelf bezig ben met mijn levensverhaal voel ik mij verbonden met al die mensen die vóór mij leefden, zonder wie ik niet zou zijn geboren. Ik geniet van de reis naar het verleden. Èn van mijn talrijke huidige familieleden die – deels – eveneens hun bestaan danken aan boeren en ‘eenvoudighe luijden’ in een klein stukje Nederland.

(Foto Pixabay)

Döstädning

Margareta Magnusson schreef een vrolijk boekje over de edele Zweedse kunst van döstädning. betekent in het Zweeds ‘dood’ en städning betekent ‘opruimen’. Het is een Zweeds gebruik om je materiële bezittingen te ordenen tegen het einde van je leven. Volgens de schrijfster is het ‘een ritueel dat je helpt te reflecteren op je leven – of dat nou binnenkort op zijn einde loopt of nog bij lange na niet.’

Zij schrijft over de ‘weggooidoos’ waarin je dingen bewaart die alleen voor jezelf van belang zijn. ‘Wanneer je je papieren doorneemt, kom je misschien brieven tegen waarin de auteur liefkozende woordjes heeft geschreven, zoals ‘lieve, goede vriendin’, ‘verrukkelijk’ en andere heerlijkheden die je telkens weer wilt lezen en liever aan de muur zou handen dan weggooien. Wanneer ik zulke dingen tegenkom, die totaal geen waarde voor anderen hebben maar enorm waardevol zijn voor mij, dan haal ik mijn ‘weggooidoos’ tevoorschijn. Als ik er niet meer ben, mag die worden vernietigd.’
Ze eindigt met de opmerking: ‘Het is heel belangrijk dat je geen grote doos neemt. Een schoendoos zou voldoende moeten zijn.’

Werkelijke liefde laat los.
Wat je werkelijk liefhebt,
vertrouw je aan zichzelf toe.
Wat je werkelijk liefhebt,
wordt een deel van je.
Wat je loslaat,
blijft een deel van je.
Wat een deel van je is,
kun je nooit verliezen.
Saskia de Bruin

De kamers van het autobiografisch geheugen

Bij het schrijven over je leven speelt het autobiografisch geheugen een belangrijke rol. Het is de plek in onze hersenen waar we de herinneringen aan ons leven opslaan. De structuur van dit geheugen kan je zien als drie ‘kamers’:

  • De kamer met de ansichtkaarten: specifieke eenmalige herinneringen. Die
    De kamer met de ansichtkaarten – foto Pixabay

    keer dat je door het ijs zakte, de tekening van je zusje die akelige kinderen in een plas hadden gegooid, je eerste zoen. Er zijn zintuiglijke sensaties aan verbonden: het klonk, het zag eruit, het rook, het voelde, het smaakte…

  • De kamer met algemene gebeurtenissen die vaker voorkwamen of langer duurden. Zoals het jaarlijkse kerstfeest van de zondagschool, onze vakantie in Oostenrijk. Ze zijn algemeen in de zin van: het was mooi weer of we kregen altijd een sinaasappel. Er kan een oordeel bij horen: ik vond het een fijne tijd of juist niet.
  • De kamer van de periodes in je leven: Mijn tijd op de kleuterschool, mijn eerste baan. Vaak verbonden aan algemene beschrijvingen van wat je in die periode deed, met wie, waar en waarom.

Herinneren kan spontaan optreden, doordat je iets ziet, hoort, ruikt of voelt. Door de geur van vers hooi weet je ineens weer hoe je vroeger je opa mocht helpen bij het binnenhalen van het hooi, hoe warm het was in de zon en hoe je telkens moest niezen.

Je kan ook actief herinneringen terughalen door terug te denken aan een bepaalde periode. Bijvoorbeeld toen je pas op kamers woonde en ook nog je eerste baan had. Hoe vol de dagen waren en hoe weinig tijd je opeens had voor leuke dingen. Hoe moe je ’s avonds was. Maar ook dat je de vrijheid had om te doen wat je wilde, uitgaan en uitslapen.

Schrijven vanuit je herinnering is ordenen. Je brengt verbinding aan tussen de gebeurtenissen en perioden in je leven. Je legt levensverhalen vast, over een korte of een langere periode in je leven. Als je al die verhalen samenvoegt, rangschikt en redigeert heb je de basis voor je autobiografie. Door het toevoegen van foto’s, tekeningen, scans van belangrijke documenten etc. wordt het boek compleet.

Geïnspireerd door: Op verhaal komen – Je autobiografie als bron van wijsheid, door Ernst Bohlmeijer & Gerben Westerhof

(Eerder gepubliceerd op Veelkleurig Leven op 26 januari 2015).