Lentenieuwsbrief

Het leven is één immense, ongebreidelde stroom van
afbraak van het oude en schepping van het nieuwe.
Lisette Thooft in ‘Mijn ik en mijn eeuwige ziel’
Tijdschrift De Verwondering, maart 2019

Lammetjes bij de schaapskooiNieuwe blaadjes aan de bomen, 220 pas geboren lammetjes bij de Ermelose schaapskooi en vogels die tussen het nestelen door de tijd nemen om uitbundig te zingen. De natuur is druk bezig met ‘de schepping van het nieuwe’.

Verderop in het hierboven genoemde artikel staat: ‘Wij zouden dus in die stroom mee kunnen stromen, liefdevol meebewegend, aandachtig afbrekend en scheppend, zonder ons ergens aan vast te klampen. Niet aan een geliefde, niet aan een baan, niet aan onze gezondheid, niet aan een doel waarnaar we streefden, niet aan een emotie, nergens aan. In onze diepste of hoogste kern zijn wij totale vrijheid en tegelijkertijd totale eenheid met alles, totale liefde, zonder weerhaakjes.’

Wij vonden dit een mooie tekst om door te geven aan het begin van het nieuwe jaargetijde.

Frequentie nieuwsbrief
Onze nieuwsbrief zal voortaan vier keer per jaar verschijnen, telkens aan het begin van een nieuw jaargetijde. In iedere uitgave vermelden wij de geplande schrijfbijeenkomsten voor de komende drie maanden. Tussentijdse wijzigingen geven we door via de website en onze Facebookpagina. Waar nodig sturen we een kort bericht via de mail. 

Schrijfbijeenkomsten
N.B. De tijden van Schrijfkring Ermelo zijn aangepast naar van 10.00 tot 12.00 uur, inloop vanaf 9.45 uur. Adressen schrijflocaties:
Schrijflokaal: ZorgDat, Houtkamp 33, Harderwijk
Schrijfkring Ermelo: De Glazen Serre, Reviuslaan 4, Ermelo

  • Dinsdag 2 april, 14.00-16.00 uur, Schrijflokaal met Mieke. Thema: Het gevoel van… Vorige maand is het Schrijflokaal door omstandigheden niet doorgegaan, daarom is het onderwerp blijven staan.

    Schrijven over dromen en verlangens
                                       Foto Pixabay
  • Woensdag 10 april, 10.00-12.00 uur, Schrijfkring Ermelo, met Hanneke. Thema: Dromen en verlangens.
  • Dinsdag 7 mei, 14.00-16.00 uur, Schrijflokaal met Mieke.
  • Woensdag 8 mei, 10.00-12.00 uur, Schrijfkring Ermelo, met Hanneke. Thema: Omgaan met verlies.
  • Dinsdag 4 juni, 14.00-16.00 uur, Schrijflokaal met Mieke.
  • Woensdag 12 juni, 10.00-12.00 uur, Schrijfkring Ermelo, met Hanneke. Thema: Het geluid van stilte.

Opgeven bij Mieke (Schrijflokaal, T 06-23831859, E miekevanr@solcon.nl) of Hanneke (Schrijfkring, T 06-44616576, E info@hannekejongeling.nl).

Schrijfworkshop Rust en ruimte
Op 12 april 2019 geeft onze schrijfcollega Ank Rip een workshop creatief en reflectief schrijven in de natuur. De locatie is een prachtige plek bij de Ermelose schaapskooi. Ank schrijft: ‘Houd je van wandelen, buiten zijn en schrijven in de natuur? Heb je zin in een moment rust en ruimte voor jezelf? Vind je het leuk om daarover te schrijven en de natuur als spiegel te gebruiken? Dan is deze workshop echt iets voor jou en ben je van harte welkom.’ Er zijn nog een paar plaatsen vrij. Voor informatie en aanmelden: mail naar ankie.rip@gmail.com.

Schrijfmuseum
Schrijven kan je over alle onderwerpen, ook over klederdracht en maandag/wasdag. Toch heb ik (Mieke) besloten om rond deze tentoonstelling geen schrijfworkshop te geven. Meegespeeld heeft ook dat er de laatste keren te weinig aanmeldingen waren. Volgende keer gaat het over fotografie van Carla Kogelman, van 22 mei tot 1 september. In overleg plan ik dan een paar datums in. Die zullen wij dan op de website en op onze Facebookpagina zetten. Hou deze dus in de gaten.

Boeken
Foto Pixabay

Schrijftip van Mieke in het kader van de Boekenweek:

  • Maak een lijstje met 10 boeken die je ooit gelezen hebt. Het maakt niet uit wanneer, in je kindertijd, later, of onlangs.
  • Kies er één uit dat het meeste indruk heeft gemaakt, of waar je over wilt schrijven. Schrijf daar vijf minuten over: wanneer las je het, hoe kwam je er aan, waarom raakte je het?
  • Schrijf nu een brief aan de schrijver van het boek. Wat vond je van het boek, wat betekende het voor je, waarom heeft het je geraakt? 7 minuten.

Tot binnenkort!

Een zonnige lentegroet van
Mieke van Rinsum en
Hanneke Jongeling

Vertelstenen

Vertelstenen met schrijfboekje‘Er was eens…’ Sprookjes beginnen vaak met deze zin. Soms is het leuk zelf een verhaaltje te verzinnen en te fantaseren over een wereld waarin alles kan en mag. Ben je op zoek naar inspiratie dan zijn ‘vertelstenen’ een leuk hulpmiddel. Vertelstenen zijn dobbelstenen met afbeeldingen, die je inspireren tot wonderlijke associaties en verhaallijnen. Je kan het niet fout doen en het is heerlijk om te lachen om je eigen of andervrouws/-mans fantasie. Succesvol bij etentjes of voor een verhaaltje voor het slapen gaan.
In de Schrijfkring in Ermelo hebben we geschreven aan de hand van de stenen en dat resulteerde in humoristische verhaaltjes die we met plezier met elkaar hebben gedeeld.
Vertelstenen zijn te koop bij sommige boekwinkels en via Internet.

Draken verslaan

Voor ieder mens die op zoek gaat
is er een woud om te doorkruisen,
een draak om te verslaan
en een schat om te vinden. 

Niemand kan de draak
van een ander verslaan,
een ieder heeft zijn eigen weg,
zijn eigen draak,
zijn eigen schat. 

Uit: Harts-tocht, de levensweg die wij afleggen,
door Christine van der Burg

Bij het autobiografisch schrijven stuit je soms op pijnlijke herinneringen die moeilijk zijn om over te schrijven. Maar ze horen wel bij je levensverhaal. Dan kan het helpen om afstand te nemen en over jezelf te schrijven vanuit een ander standpunt. Willemijn Soer geeft in haar boek Autobiografisch schrijven daarvoor verschillende mogelijkheden (blz. 68).

Eén manier om anders te kijken naar een levenservaring is je herinnering te beschrijven vanuit het perspectief van een sprookjesverteller: Er was eens… Je kan daarbij vrij fantaseren en over jezelf schrijven alsof je een ander bent, misschien een kabouter, een elf of een dier. Willemijn: ‘Hierdoor wordt ons verhaal niet alleen draaglijk, het wordt ook universeel. En merkwaardigerwijs: het wordt meer dan ooit van ons.’ 

Christine van der Burg werkt met beelden en gedichten. Haar boek Harts-tocht, over spiritualiteit en creativiteit, begint met het hoofdstuk Sprookjes en symboliek. ‘Sprookjes ondersteunen met hun beeldentaal onze levensreis: de uitdagingen waarvoor wij komen te staan blijken universeel te zijn. (…) Wij verzamelen moed en gaan op pad. En met vallen en opstaan, door te verdwalen en te zoeken, door doolhoven en wouden heen, vinden we de juiste weg.’

Als mijn geheugen me niet bedriegt

‘…omdat iets wat in de jeugd gebeurd is, dikwijls
het gevolg is van een voorval op oudere leeftijd.’
Marten Toonder

Wat gebeurt er met je herinneringen als je verleden er anders uitziet dan je dacht? Als je vader niet je vader blijkt te zijn? Als een vriend of geliefde de dader blijkt te zijn van een ernstig delict? Is je verleden de som van je herinneringen? Wat is waarheid als je schrijft over je leven en hoe belangrijk is dat?
Deze en andere vragen komen aan bod in Als mijn geheugen me niet bedriegt van Douwe Draaisma.
Het boek is uitgegeven in 2016 en beschrijft ‘een onderzoek naar de wijze waarop ervaringen op latere leeftijd herinneringen achteraf kleuren en veranderen’. Bovenstaand citaat is eraan ontleend.

Onvoltooid verleden tijd

In het najaar van 1995 schreef mijn vader zijn levensboek. Hij illustreerde het met foto’s en documenten als trouwakten, persoonsbewijzen en krantenknipsels. Een nauwkeurige vastlegging van wie hij was en waar hij voor stond en een kostbare herinnering voor zijn kinderen en kleinkinderen. Mijn vader overleed in 2009 maar zijn verhalen leven voort.

In zijn levensboek maakte mijn vader een begin met de familiestamboom, vanuit zijn geheugen en de familieverhalen. Hij kwam tot aan zijn betovergrootvader, overleden op 21 november 1896.

Sinds kort houdt het ook mij bezig: stamboomonderzoek. Wie waren mijn voorouders, waar leefden ze, wat deden ze? Kwamen ze uit andere landen, trokken ze rond, waren ze van adel? Welnee! De ruim vijfhonderd voorouders die ik tot nu toe heb ontdekt leefden allemaal in het westen van Noord-Brabant, het zuidwesten van Gelderland en in Zuid-Holland. Daar werden ze geboren en daar stierven ze. De mannen werkten onder meer als landbouwer, veekoopman, molenaar, schoolmeester en veldwachter. Een enkeling werd burgemeester. Slechts bij twee vrouwen staat een beroep vermeld: dienstmeid of chirurgienne.

De naamreeks van mijn vader gaat terug tot 1650, het geboortejaar van mijn voorvader in de tiende generatie Laurents die trouwde met Elsken. Hun zoon Arendt werd geboren op 18 maart 1674. Hij werd ruiter in het regiment van luitenant-generaal Van Oijen in Bergen op Zoom. Zijn vrouw, Marieken, overleed jong en Arendt trouwde opnieuw. Daarmee ontstond een samengesteld gezin. Een fenomeen dat opvallend vaak voorkomt in mijn voorgeslacht en dat zich heeft voortgezet in mijn eigen leven.

Voor mijn verjaardag kreeg ik het boek Verborgen Verleden, het stamboomboek van drs. Rob van Drie. Het is de officiële uitgave van het gelijknamige tv-programma van de NTR en het helpt je op weg bij het onderzoek in de archieven. Zo komt de ene na de andere voorouder tot leven.

Nu ik zelf bezig ben met mijn levensverhaal voel ik mij verbonden met al die mensen die vóór mij leefden, zonder wie ik niet zou zijn geboren. Ik geniet van de reis naar het verleden. Èn van mijn talrijke huidige familieleden die – deels – eveneens hun bestaan danken aan boeren en ‘eenvoudighe luijden’ in een klein stukje Nederland.

(Foto Pixabay)

Döstädning

Margareta Magnusson schreef een vrolijk boekje over de edele Zweedse kunst van döstädning. betekent in het Zweeds ‘dood’ en städning betekent ‘opruimen’. Het is een Zweeds gebruik om je materiële bezittingen te ordenen tegen het einde van je leven. Volgens de schrijfster is het ‘een ritueel dat je helpt te reflecteren op je leven – of dat nou binnenkort op zijn einde loopt of nog bij lange na niet.’

Zij schrijft over de ‘weggooidoos’ waarin je dingen bewaart die alleen voor jezelf van belang zijn. ‘Wanneer je je papieren doorneemt, kom je misschien brieven tegen waarin de auteur liefkozende woordjes heeft geschreven, zoals ‘lieve, goede vriendin’, ‘verrukkelijk’ en andere heerlijkheden die je telkens weer wilt lezen en liever aan de muur zou handen dan weggooien. Wanneer ik zulke dingen tegenkom, die totaal geen waarde voor anderen hebben maar enorm waardevol zijn voor mij, dan haal ik mijn ‘weggooidoos’ tevoorschijn. Als ik er niet meer ben, mag die worden vernietigd.’
Ze eindigt met de opmerking: ‘Het is heel belangrijk dat je geen grote doos neemt. Een schoendoos zou voldoende moeten zijn.’

Werkelijke liefde laat los.
Wat je werkelijk liefhebt,
vertrouw je aan zichzelf toe.
Wat je werkelijk liefhebt,
wordt een deel van je.
Wat je loslaat,
blijft een deel van je.
Wat een deel van je is,
kun je nooit verliezen.
Saskia de Bruin

De kamers van het autobiografisch geheugen

Bij het schrijven over je leven speelt het autobiografisch geheugen een belangrijke rol. Het is de plek in onze hersenen waar we de herinneringen aan ons leven opslaan. De structuur van dit geheugen kan je zien als drie ‘kamers’:

  • De kamer met de ansichtkaarten: specifieke eenmalige herinneringen. Die
    De kamer met de ansichtkaarten – foto Pixabay

    keer dat je door het ijs zakte, de tekening van je zusje die akelige kinderen in een plas hadden gegooid, je eerste zoen. Er zijn zintuiglijke sensaties aan verbonden: het klonk, het zag eruit, het rook, het voelde, het smaakte…

  • De kamer met algemene gebeurtenissen die vaker voorkwamen of langer duurden. Zoals het jaarlijkse kerstfeest van de zondagschool, onze vakantie in Oostenrijk. Ze zijn algemeen in de zin van: het was mooi weer of we kregen altijd een sinaasappel. Er kan een oordeel bij horen: ik vond het een fijne tijd of juist niet.
  • De kamer van de periodes in je leven: Mijn tijd op de kleuterschool, mijn eerste baan. Vaak verbonden aan algemene beschrijvingen van wat je in die periode deed, met wie, waar en waarom.

Herinneren kan spontaan optreden, doordat je iets ziet, hoort, ruikt of voelt. Door de geur van vers hooi weet je ineens weer hoe je vroeger je opa mocht helpen bij het binnenhalen van het hooi, hoe warm het was in de zon en hoe je telkens moest niezen.

Je kan ook actief herinneringen terughalen door terug te denken aan een bepaalde periode. Bijvoorbeeld toen je pas op kamers woonde en ook nog je eerste baan had. Hoe vol de dagen waren en hoe weinig tijd je opeens had voor leuke dingen. Hoe moe je ’s avonds was. Maar ook dat je de vrijheid had om te doen wat je wilde, uitgaan en uitslapen.

Schrijven vanuit je herinnering is ordenen. Je brengt verbinding aan tussen de gebeurtenissen en perioden in je leven. Je legt levensverhalen vast, over een korte of een langere periode in je leven. Als je al die verhalen samenvoegt, rangschikt en redigeert heb je de basis voor je autobiografie. Door het toevoegen van foto’s, tekeningen, scans van belangrijke documenten etc. wordt het boek compleet.

Geïnspireerd door: Op verhaal komen – Je autobiografie als bron van wijsheid, door Ernst Bohlmeijer & Gerben Westerhof

(Eerder gepubliceerd op Veelkleurig Leven op 26 januari 2015).

Je levensverhaal schrijven

Als je je eigen levensverhaal zou willen vastleggen, hoe doe je dat dan? Waar begin je? Wat neem je wel op en wat niet? Er verschijnen steeds nieuwe titels over dit onderwerp. Voorbeelden zijn:

  • Zo doe je dat – je levensverhaal schrijven door Brenda van Es, dat aanwijzingen geeft voor een heldere, meeslepende en krachtige autobiografie.
  • Spelen met je leven door Nanda Huneman, dat beschrijft hoe je je levensgeschiedenis om kunt zetten in een origineel, spannend en fictief verhaal.
  • Jouw levensverhaal hoort in een mooi boek thuis, door Daniëla Postma. ‘Laat je inspireren door de ervaringen van anderen en deel jouw leven met mensen om wie je geeft.’

Een speciaal boek in dit kader is Rimpelingenautobiografisch schrijven voor kankerpatiënten. De schrijver, coach en trainer Jeroen Hendriksen, lijdt sinds 2011 aan een zeldzame ongeneeslijke vorm van bloedkanker. Hij volgt cursussen Autobiografisch Schrijven en ontdekt zes thema’s voor zijn levensverhaal: het hier en nu; betekenis geven; kwetsbaarheid; steun en troost; veerkracht; spiritualiteit. Samen met lotgenoten werkt hij deze ‘bronnen van zingeving’ uit en in oktober 2016 komt zijn ‘zelfwerkboek’ op de markt. Het is bedoeld voor mensen met een (levensbedreigende) ziekte maar ook boeiend voor anderen die bezig zijn met hun levensverhaal.

Probeer eens een pantoum!

Wil je iets op papier zetten dat inzicht geeft in wat je op dit moment bezig houdt? Schrijf een pantoum.

Een pantoum is een dichtvorm met herhalingen, die bestaat uit 16 of 20 regels die niet hoeven te rijmen. Ik maakte kennis met de 16-regelige variant[1] van deze dichtvorm tijdens de Twaalf Heilige Nachten met Shodo. Het resulteerde in een bezinnend gedicht dat paste in die periode van inkeer. Ik werd er blij van.

In een tijdschrift[2] las ik over de 20-regelige pantoum. Ik citeer:

‘Met dit schema kun je in korte tijd zelf een gedicht schrijven, waarbij de essentie van het moment of dat wat er werkelijk in je omgaat, voor je ogen verschijnt. Vaak werkt het verrassend verhelderend, omdat onbewuste gevoelens en gedachten aan de oppervlakte komen. Prachtige volzinnen hoef je dus niet te produceren en talent voor rijmen is ook niet nodig.

Waar het om gaat is dat je het eerste schrijft wat in je opkomt, zonder jezelf te corrigeren, zonder censuur. Dit gaat het makkelijkst als een ander jou het schema voorleest, zodat je zo spontaan mogelijk kunt reageren. Maar in je eentje kan het ook. Voor de pantoum kies je een kernwoord, het thema van je gedicht, iets wat je op dat moment bezighoudt.’

De opbouw van het 20-regelige pantoum is als volgt:

Regel 1: Ik …. (maak een zin die met ‘ik’ begint en waarin je het kernwoord noemt)
Regel 2: Ik …. (beschrijf waar je bent)
Regel 3: Ik …. (beschrijf wat je ziet)
Regel 4: (beschrijf wat er gebeurt in connectie met je kernwoord)

Regel 5: is gelijk aan regel 2
Regel 6: is een gevoelsreactie op regel 2: wat doet het met je?
Regel 7: is gelijk aan regel 4
Regel 8: is jouw reactie op regel 7

Regel 9: is gelijk aan regel 6
Regel 10: wat beleef je daarbij?
Regel 11: is gelijk aan regel 8
Regel 12: hoe is dat?

Regel 13: is gelijk aan regel 10
Regel 14: hoe voelt dat?
Regel 15: is gelijk aan regel 12
Regel 16: wat is je reactie daarop?

Regel 17: is gelijk aan regel 14
Regel 18: is gelijk aan regel 3
Regel 19: is gelijk aan regel 16
Regel 20: is gelijk aan regel 1

Veel plezier bij het dichten van je eigen pantoum!

[1] De 16-regelige pantoum heeft de onderstaande indeling:

Regel 1
Regel 2
Regel 3
Regel 4

Regel 5 is gelijk aan regel 2
Regel 6
Regel 7 is gelijk aan regel 4
Regel 8

Regel 9 is gelijk aan regel 6
Regel 10
Regel 11 is gelijk aan regel 8
Regel 12

Regel 13 is gelijk aan regel 10
Regel 14
Regel 15 is gelijk aan regel 12
Regel 16 is gelijk aan regel 1

[2] Happinez, jaargang 8, nummer 1, 2010

 

 

Kleine biografie van rouwen en liefhebben

Schrijfster en spreekster Vilan van de Loo studeerde cum laude af op Indische letterkunde. Ze schreef tientallen boeken, voornamelijk over geschiedenis en literatuur. Toen haar geliefde katertje Tim overleed, raakte ze in een rouwproces. Een van de vragen die haar bezig hield was: Waar is hij nu? En kan ik daar ook komen? Ze zocht naar boeken die haar konden helpen maar vond er geen. Daarom schreef ze er zelf een, Van Tim naar Bertje – kleine biografie van rouwen en liefhebben. Schrijven als een manier om te kunnen omgaan met een aangrijpende gebeurtenis in je leven.