De kunst van het genieten

Ank RipVan het ene op het andere moment is de wereld voor mij en voor ons allemaal veranderd. De meeste  activiteiten die we gepland hebben zijn afgelast. Ik blijf thuis. Heb zeeën van tijd.  Ik kom alleen nog buiten voor een flinke wandeling in mijn eentje. Dat probeer ik nu elke dag te doen en daar geniet ik dan heel erg van. Ik ben heel blij dat  het nog mogelijk is en ik zo in ieder geval nog volop kan genieten van de ontluikende natuur. Naast alle zorgen die ik heb vind ik het belangrijk een tegenwicht  te zoeken voor de onzekerheden en bezorgdheden van de coronacrisis.

Zin, Geertje CouwenberghIk laat me inspireren door Geertje Couwenbergh. Zij schreef het boekje: Zin, lust in je leven door schrijven. Zij  zegt in haar boek dat ze  hartstochtelijk verliefd is op het schrijven. Zij gelooft in het schrijven. Zij krijgt daardoor zin in dit waanzinnige leven. Ook in zulke bizarre tijden als waar we nu in zitten  kan schrijven inspireren en een uitlaatklep zijn. Daarom heb ik een aantal schrijfoefeningen  op een rijtje gezet, die je op een ochtend of een middag achter elkaar zou kunnen doen.
Het thema is: de kunst van het genieten.

Waar geniet jij van?  Hieronder volgen een paar schrijfsuggesties die je kunt gebruiken om te ontdekken waar jij vooral van geniet, wat je op dit moment mist en wat je juist nu inspireert.

Ik heb de oefeningen onderverdeeld in twee gedeeltes.

Deel 1 Waar geniet je in gewone tijden van en wat mis je op dit moment?

  • Maak een lijstje met activiteiten waar jij in normale tijden altijd van kunt   Schrijf onder elkaar zonder er bij na te denken tien dingen op waar jij van geniet in het leven.
  • Maak nu een lijstje van tien dingen die je op dit moment mist.
  • Kies vervolgens één van de dingen uit het lijstje van dingen die je mist. Denk terug aan een moment dat je deze activiteit aan het doen was. Verbeeld je dat je het nu aan het doen bent. Wat zie je, wat hoor je, wat ruik je, wat proef je, wat voel je, wat denk je? Schrijf een sprintje van ongeveer een A-viertje. Als je klaar bent lees je jouw tekst nog eens door. Als je dat gedaan hebt schrijf je de volgende woorden op: De eerste keer dat ik dit weer ga doen dan……… Maak af met drie regels.

Deel 2 Wat inspireert je op dit moment?

  • Kijk naar de eerste opdracht: het  lijstje van alle dingen waar jij van geniet. Kies één activiteit uit waarvan je nu in deze tijd en in deze situatie van de Coronacrisis nog steeds  kunt genieten.
    Schrijf nu een sprintje van zeven minuten. Je zet van te voren een timer op zeven minuten en je schrijft zeven minuten achter elkaar door. Alles wat je opschrijft is goed. Schrijf de activiteit die je gekozen hebt boven aan je bladzij. Je start nu je sprintje met de zin: Ik geniet hier nu vooral van  omdat……
  • Pak je pen en papier. Ga op een strategische plek zitten waar je veel kunt overzien. Bijvoorbeeld voor een raam met uitzicht op de straat, midden in de woonkamer of op je balkon of in je tuin. Neem er een kop koffie of thee bij en neem de tijd en geniet van je omgeving. Neem na een tijdje je pen ter hand en begin te schrijven.
    Start met de woorden: Wat mij hier inspireert is:…… Schrijf door tot je een A-viertje vol heb. Alles kan je inspireren. Mensen die langs komen, de blauwe lucht, een vogel, een oude straatsteen etc. Als er niets meer in je op komt, begin je weer met de begin woorden net zo lang tot je A-viertje vol is.
  • Lees wat je nu hebt opgeschreven nog eens door voor je zelf. Pak je pen en maak de volgende woorden af met drie zinnen: Nu ik dit zo doorlees denk ik………
  • Schrijf een recept voor een inspiratietaart in barre tijden. Ik geef hieronder een voorbeeld. 

Recept voor een inspiratietaart voor barre tijden
Ingrediënten:
– elke dag een wandelingetje
– humor
– chocola

Benodigdheden:
– flexibiliteit
– doorzettingsvermogen

Je kunt dit invullen zoals je zelf wilt.
Dit is maar een voorbeeld. Jouw eigen ingrediënten en benodigdheden kunnen er totaal anders uitzien. Schrijf het eerste op wat er in je opkomt.

  • Maak nu de volgende open zin af met drie regels: De komende weken ga ik……..
  • Tenslotte…… laat deze oefeningen nog even op je inwerken en schrijf er een haiku over. Een haiku bestaat uit drie regels, de eerste regel heeft vijf lettergrepen, de tweede regel heeft zeven lettergrepen en de derde regel weer vijf lettergrepen.

Ik wens jullie veel schrijfplezier in de komende tijd en hoop dat we elkaar gauw weer zullen zien bij één van de schrijfactiviteiten van de Schrijfkring.

Ank Rip

Schrijven bij de Maretak

Stichting De Maretak Veluwe in Harderwijk biedt mensen met kanker en hun naasten ondersteuning. In de maanden januari en februari hebben we daar, mede aan de hand van het boek Rimpelingen van Jeroen Hendriksen,  vier middagen geschreven. Het boek is een handleiding voor autobiografisch schrijven voor mensen met kanker. En is bedoeld om kankerpatiënten (maar ook andere mensen met een levensbedreigende ziekte) kracht, steun en moed te geven.

De titel van het boek legt de schrijver als volgt uit: “Rimpelingen kun je zien als concentrische kringen (verschillende cirkels met hetzelfde middelpunt) die ieder van ons creëert en die lang blijven voortleven. Rimpelingen zijn als een verzameling nagelaten verhalen. Het maken van je levensverhaal is als rimpelingen in een meertje, golfje na golfje rimpelt het voort. Een steen in het water geeft rimpelingen naar de zijden, maar het geeft ook in de diepte rimpelingen. De steen is al niet meer te zien, is weg, maar het water beweegt nog steeds, in grotere cirkels. Communicatie verdiept zich in het contact met anderen.”

Schrijven is een verdiepende activiteit. Schrijven over mooie dingen, maar ook over moeilijkheden die je tegenkomt. Het vraagt van je om in de spiegel te kijken. Speelse oefeningen helpen je fantasie op gang te brengen. Met denkoefeningen kom je tot verdieping. Schrijven kan helpen, geeft betekenis aan heden en verleden, kan angst en kwetsbaarheid verminderen. Hendriksen zegt hierover: “Daarom ben ik zelf gaan schrijven om weer grip te krijgen op mezelf en de wereld om me heen”.

Bronnen van zingeving
In het boek geeft Hendriksen zes bronnen van zingeving aan. Wij hebben de eerste vier thema’s op onze eigen manier ingevuld:
1e keer: Het hier en nu. Het verleden speelt een rol, je hebt ervaringen in het verleden nodig om het heden te kunnen begrijpen, en om belangrijke stappen in de toekomst te zetten. De toekomst is ongewis. Het hier-en-nu is een scharnierpunt waar verleden en toekomst samen komen.
2e keer: Betekenis geven. Balans vinden in het geven en nemen.
3e keer: Kwetsbaarheid. Het leven, jouw leven is kwetsbaar. Emoties spelen een grote rol.
4e keer: Steun en troost. Wat geeft je troost? Van wie krijg je troost.

Regels voor creatief schrijven
Doorschrijven: niet nadenken en de pen niet van het papier halen. Als je niet verder kunt schrijven herhaal je het laatste woord, of de beginzin. Het gaat erom dat je “vanuit je hart” schrijft. Als je gaat nadenken, stokt je pen.
– In een bepaalde tijd (minuten) of aantal regels schrijven, dus in een afgebakende tijd of regels.
Niet letten op spelling en grammatica, want dan ga je nadenken. Als je dat wat je geschreven hebt mooi vindt, kan je het later herschrijven.
Voorlezen aan elkaar. Wil je dat niet, dan zeg je “ik pas”. Je hoeft niet uit te leggen, waarom je het niet wilt.
Privacy is belangrijk. Wat er besproken wordt, blijft in de ruimte.
– Op de teksten die we voorlezen, geven we geen commentaar. Later kunnen we er nog over praten. We hebben respect voor elkaars emoties.

Schrijfoefeningen (die we gebruikt hebben):

  • Woordgedicht: De letters van een woord schrijf je onder elkaar. Bij elke letter zet je een woord of klein zinnetje dat betrekking heeft op dat woord.
  • Open zinnen: je maakt het begin van een zin af in een aantal regels of minuten.
  • Sprintje: Over een bepaald voorwerp/onderwerp schrijf je binnen een bepaalde tijd zo snel als je kan. Je kan ook schrijven over een bepaalde afbeelding.
  • Dialoog: Een gesprek tussen twee mensen of voorwerpen.
  • Brief: Een brief aan jezelf, of een ander, die je niet verstuurt.
  • Mindmap: Zet het woord (onderwerp) dat je wilt onderzoeken in het midden en zet alle woorden, die in je opkomen, eromheen.
  • Lijstje: Een opsomming van een bepaald onderwerp.
  • Dichtvormen, zoals een elfje, rondeel of sneeuwbal.

Een elfje is een gedichtje van elf woorden: de eerste zin bestaat uit één woord, tweede zin twee woorden, derde drie, vierde vier en de laatste zin één woord. Voorbeeld:

Schrijven
over jezelf
en je leven
geeft moed en kracht
verwerking

Een rondeel is een gedicht van acht regels, waarbij de eerste, vierde en zevende hetzelfde zijn en regel 2 en 8 ook.

Een sneeuwbal heeft tien regels. Elke regel bevat het aantal woorden dat past bij het nummer van de regel. Iedere regel heeft dus één woord meer dan de vorige.

Ook een leuke dichtvorm is de haiku: eerste zin 5 lettergrepen, tweede zin 7 lettergrepen en zin drie weer 5 lettergrepen. Voorbeeld:

Het samen schrijven
over veel onderwerpen
geeft lucht en vrijheid.

Daarnaast zijn er creatieve vormen, zoals een tekening maken of een collage. En daar dan over schrijven.

Wil je thuis nog wat schrijfoefeningen doen, dan zijn hier een paar voorbeelden.

  1. Kies een plaat of foto, die je opvalt en schrijf daar vijf minuten over. Wat zie je, waarom heb je deze gekozen, wat voel je bij deze afbeelding.
  2. Ga rustig zitten en laat je gedachten over vroeger terugkomen. Welke herinnering komt er in je op? Beschrijf de herinnering in een brief aan je (klein)kind of vriend(in). Zet de wekker op 5, 7 of 10 minuten.
  3. Beschrijf een moment in je leven dat belangrijk voor je was. Eén A4-tje.
  4. Maak een lijstje van mooie gebeurtenissen en een van nare dingen in je leven.
  5. Schrijf een dialoog , bijvoorbeeld met één van je ouders, of met je huis.

In april (9 en 16) en mei (7 en 14) is de 2serie schrijfmiddagen gepland bij De Maretak. We zullen daarbij ook de thema’s in het boek volgen, o.a. veerkracht, zingeving, vriendschap. Wil je informatie hierover, neem dan contact op met Mieke of Hanneke.

 

Nieuwe schrijfserie bij De Maretak in Harderwijk

Schrijven over alledaagse dingen. Schrijven over je eigen leven. Schrijven over wat kanker met je doet. Alles kan aan de orde komen bij een nieuwe schrijfserie die in januari 2020 van start gaat bij De Maretak in Harderwijk. Stichting de Maretak Veluwe biedt mensen met kanker en hun naasten ondersteuning.

Schrijven heelt en helpt om betekenis te geven aan je leven. Aan de hand van eenvoudige opdrachten verkennen we verschillende onderwerpen. Je hoeft niet te kunnen schrijven om mee te kunnen doen. Ook je partner, familielid of vriend(in) is van harte welkom. Samen schrijven heeft vaak een meerwaarde.

O.a. aan de hand van het boek Rimpelingen van Jeroen Hendriksen, zelf kankerpatiënt, gaan we schrijven en delen we onze ervaringen. (N.B.: Het is niet nodig om dit boek aan te schaffen).

De schrijfbijeenkomsten worden aangeboden in een cyclus van vier middagen. Ze zijn op elkaar afgestemd, dus is het fijn als je ze alle vier volgt. Dan stoppen we een maand en dan weer een cyclus van vier keer.

De middagen worden begeleid door Hanneke Jongeling (autobiografisch schrijven) en Mieke van Rinsum (creatief schrijven). De bijeenkomsten worden gehouden op de donderdagmiddagen 9 en 30 januari en 6 en 27 februari. De tweede reeks zal op 9 en 16 april en 7 en 14 mei plaatsvinden.

De bijdrage is € 15 voor vier middagen. Is dat een probleem, schroom dan niet om dat aan te geven. Meedoen is belangrijker en er is een potje voor. Opgave bij de coördinator van de Maretak Ank Bos.

Vertelstenen

Vertelstenen‘Er was eens…’ Sprookjes beginnen vaak met deze zin. Soms is het leuk zelf een verhaaltje te verzinnen en te fantaseren over een wereld waarin alles kan en mag. Ben je op zoek naar inspiratie dan zijn ‘vertelstenen’ een leuk hulpmiddel. Vertelstenen zijn dobbelstenen met afbeeldingen, die je inspireren tot wonderlijke associaties en verhaallijnen. Je kan het niet fout doen en het is heerlijk om te lachen om je eigen of andervrouws/-mans fantasie. Succesvol bij etentjes of voor een verhaaltje voor het slapen gaan.
In de Schrijfkring in Ermelo hebben we geschreven aan de hand van de stenen en dat resulteerde in humoristische verhaaltjes die we met plezier met elkaar hebben gedeeld.
Vertelstenen zijn te koop bij sommige boekwinkels en via Internet.

Dromen, zalig nietsdoen en het zoete leven

Schrijven en wandelen in Italië
Wat is er mooier dan aan het Grande Canal in Venetië te schrijven over wat je ziet. Of langs de rivier de Piave je gedachten over de stroming aan het papier toe te vertrouwen, of in een wijngaard te fantaseren over het leven van de wijnboer.
Vier dagen hebben we onze gedachten op papier gezet over dromen, het zalig nietsdoen en het zoete leven. En daarnaast mooie wandelingen gemaakt en heerlijk gegeten. Om daar vervolgens ook weer over te schrijven.
Met z’n vijven hebben we aan diverse tafeltjes gezeten, soms met een Aperol Spritz, maar meestal met een kop cappuccino. We hebben geproefd van het Italiaanse leven.
In mijn afscheidsbrief aan Italië heb ik geschreven dat ik hoopte ooit nog eens terug te komen.
Dat ga ik zeker doen.

De volgende schrijfvakantie is van 3 tot 7 september a.s. Er is nog plaats. Ook is het mogelijk met een vriendinnengroepje te gaan en de datum in overleg met af te spreken. Heb je belangstelling, neem dan contact op met Ank Rip, via email ankie.rip@gmail.com of telefoon 06-27084382.

Draken verslaan

Voor ieder mens die op zoek gaat
is er een woud om te doorkruisen,
een draak om te verslaan
en een schat om te vinden. 

Niemand kan de draak
van een ander verslaan,
een ieder heeft zijn eigen weg,
zijn eigen draak,
zijn eigen schat. 

Uit: Harts-tocht, de levensweg die wij afleggen,
door Christine van der Burg

Bij het autobiografisch schrijven stuit je soms op pijnlijke herinneringen die moeilijk zijn om over te schrijven. Maar ze horen wel bij je levensverhaal. Dan kan het helpen om afstand te nemen en over jezelf te schrijven vanuit een ander standpunt. Willemijn Soer geeft in haar boek Autobiografisch schrijven daarvoor verschillende mogelijkheden (blz. 68).

Eén manier om anders te kijken naar een levenservaring is je herinnering te beschrijven vanuit het perspectief van een sprookjesverteller: Er was eens… Je kan daarbij vrij fantaseren en over jezelf schrijven alsof je een ander bent, misschien een kabouter, een elf of een dier. Willemijn: ‘Hierdoor wordt ons verhaal niet alleen draaglijk, het wordt ook universeel. En merkwaardigerwijs: het wordt meer dan ooit van ons.’ 

Harts-tochtChristine van der Burg werkt met beelden en gedichten. Haar boek Harts-tocht, over spiritualiteit en creativiteit, begint met het hoofdstuk Sprookjes en symboliek. ‘Sprookjes ondersteunen met hun beeldentaal onze levensreis: de uitdagingen waarvoor wij komen te staan blijken universeel te zijn. (…) Wij verzamelen moed en gaan op pad. En met vallen en opstaan, door te verdwalen en te zoeken, door doolhoven en wouden heen, vinden we de juiste weg.’

Als mijn geheugen me niet bedriegt

Als mijn geheugen me niet bedriegt‘…omdat iets wat in de jeugd gebeurd is, dikwijls
het gevolg is van een voorval op oudere leeftijd.’
Marten Toonder

Wat gebeurt er met je herinneringen als je verleden er anders uitziet dan je dacht? Als je vader niet je vader blijkt te zijn? Als een vriend of geliefde de dader blijkt te zijn van een ernstig delict? Is je verleden de som van je herinneringen? Wat is waarheid als je schrijft over je leven en hoe belangrijk is dat?
Deze en andere vragen komen aan bod in Als mijn geheugen me niet bedriegt van Douwe Draaisma.
Het boek is uitgegeven in 2016 en beschrijft ‘een onderzoek naar de wijze waarop ervaringen op latere leeftijd herinneringen achteraf kleuren en veranderen’. Bovenstaand citaat is eraan ontleend.

Onvoltooid verleden tijd

In het najaar van 1995 schreef mijn vader zijn levensboek. Hij illustreerde het met foto’s en documenten als trouwakten, persoonsbewijzen en krantenknipsels. Een nauwkeurige vastlegging van wie hij was en waar hij voor stond en een kostbare herinnering voor zijn kinderen en kleinkinderen. Mijn vader overleed in 2009 maar zijn verhalen leven voort.

In zijn levensboek maakte mijn vader een begin met de familiestamboom, vanuit zijn geheugen en de familieverhalen. Hij kwam tot aan zijn betovergrootvader, overleden op 21 november 1896.

Sinds kort houdt het ook mij bezig: stamboomonderzoek. Wie waren mijn voorouders, waar leefden ze, wat deden ze? Kwamen ze uit andere landen, trokken ze rond, waren ze van adel? Welnee! De ruim vijfhonderd voorouders die ik tot nu toe heb ontdekt leefden allemaal in het westen van Noord-Brabant, het zuidwesten van Gelderland en in Zuid-Holland. Daar werden ze geboren en daar stierven ze. De mannen werkten onder meer als landbouwer, veekoopman, molenaar, schoolmeester en veldwachter. Een enkeling werd burgemeester. Slechts bij twee vrouwen staat een beroep vermeld: dienstmeid of chirurgienne.

De naamreeks van mijn vader gaat terug tot 1650, het geboortejaar van mijn voorvader in de tiende generatie Laurents die trouwde met Elsken. Hun zoon Arendt werd geboren op 18 maart 1674. Hij werd ruiter in het regiment van luitenant-generaal Van Oijen in Bergen op Zoom. Zijn vrouw, Marieken, overleed jong en Arendt trouwde opnieuw. Daarmee ontstond een samengesteld gezin. Een fenomeen dat opvallend vaak voorkomt in mijn voorgeslacht en dat zich heeft voortgezet in mijn eigen leven.

Voor mijn verjaardag kreeg ik het boek Verborgen Verleden, het stamboomboek van drs. Rob van Drie. Het is de officiële uitgave van het gelijknamige tv-programma van de NTR en het helpt je op weg bij het onderzoek in de archieven. Zo komt de ene na de andere voorouder tot leven.

Nu ik zelf bezig ben met mijn levensverhaal voel ik mij verbonden met al die mensen die vóór mij leefden, zonder wie ik niet zou zijn geboren. Ik geniet van de reis naar het verleden. Èn van mijn talrijke huidige familieleden die – deels – eveneens hun bestaan danken aan boeren en ‘eenvoudighe luijden’ in een klein stukje Nederland.

(Foto Pixabay)

Döstädning

Margareta Magnusson schreef een vrolijk boekje over de edele Zweedse kunst van döstädning. betekent in het Zweeds ‘dood’ en städning betekent ‘opruimen’. Het is een Zweeds gebruik om je materiële bezittingen te ordenen tegen het einde van je leven. Volgens de schrijfster is het ‘een ritueel dat je helpt te reflecteren op je leven – of dat nou binnenkort op zijn einde loopt of nog bij lange na niet.’

Zij schrijft over de ‘weggooidoos’ waarin je dingen bewaart die alleen voor jezelf van belang zijn. ‘Wanneer je je papieren doorneemt, kom je misschien brieven tegen waarin de auteur liefkozende woordjes heeft geschreven, zoals ‘lieve, goede vriendin’, ‘verrukkelijk’ en andere heerlijkheden die je telkens weer wilt lezen en liever aan de muur zou handen dan weggooien. Wanneer ik zulke dingen tegenkom, die totaal geen waarde voor anderen hebben maar enorm waardevol zijn voor mij, dan haal ik mijn ‘weggooidoos’ tevoorschijn. Als ik er niet meer ben, mag die worden vernietigd.’
Ze eindigt met de opmerking: ‘Het is heel belangrijk dat je geen grote doos neemt. Een schoendoos zou voldoende moeten zijn.’

Werkelijke liefde laat los.
Wat je werkelijk liefhebt,
vertrouw je aan zichzelf toe.
Wat je werkelijk liefhebt,
wordt een deel van je.
Wat je loslaat,
blijft een deel van je.
Wat een deel van je is,
kun je nooit verliezen.
Saskia de Bruin

De kamers van het autobiografisch geheugen

Bij het schrijven over je leven speelt het autobiografisch geheugen een belangrijke rol. Het is de plek in onze hersenen waar we de herinneringen aan ons leven opslaan. De structuur van dit geheugen kan je zien als drie ‘kamers’:

  • De kamer met de ansichtkaarten: specifieke eenmalige herinneringen. Die
    De kamer met de ansichtkaarten – foto Pixabay

    keer dat je door het ijs zakte, de tekening van je zusje die akelige kinderen in een plas hadden gegooid, je eerste zoen. Er zijn zintuiglijke sensaties aan verbonden: het klonk, het zag eruit, het rook, het voelde, het smaakte…

  • De kamer met algemene gebeurtenissen die vaker voorkwamen of langer duurden. Zoals het jaarlijkse kerstfeest van de zondagschool, onze vakantie in Oostenrijk. Ze zijn algemeen in de zin van: het was mooi weer of we kregen altijd een sinaasappel. Er kan een oordeel bij horen: ik vond het een fijne tijd of juist niet.
  • De kamer van de periodes in je leven: Mijn tijd op de kleuterschool, mijn eerste baan. Vaak verbonden aan algemene beschrijvingen van wat je in die periode deed, met wie, waar en waarom.

Herinneren kan spontaan optreden, doordat je iets ziet, hoort, ruikt of voelt. Door de geur van vers hooi weet je ineens weer hoe je vroeger je opa mocht helpen bij het binnenhalen van het hooi, hoe warm het was in de zon en hoe je telkens moest niezen.

Je kan ook actief herinneringen terughalen door terug te denken aan een bepaalde periode. Bijvoorbeeld toen je pas op kamers woonde en ook nog je eerste baan had. Hoe vol de dagen waren en hoe weinig tijd je opeens had voor leuke dingen. Hoe moe je ’s avonds was. Maar ook dat je de vrijheid had om te doen wat je wilde, uitgaan en uitslapen.

Schrijven vanuit je herinnering is ordenen. Je brengt verbinding aan tussen de gebeurtenissen en perioden in je leven. Je legt levensverhalen vast, over een korte of een langere periode in je leven. Als je al die verhalen samenvoegt, rangschikt en redigeert heb je de basis voor je autobiografie. Door het toevoegen van foto’s, tekeningen, scans van belangrijke documenten etc. wordt het boek compleet.

Geïnspireerd door: Op verhaal komen – Je autobiografie als bron van wijsheid, door Ernst Bohlmeijer & Gerben Westerhof

(Eerder gepubliceerd op Veelkleurig Leven op 26 januari 2015).