Je levensverhaal schrijven

Als je je eigen levensverhaal zou willen vastleggen, hoe doe je dat dan? Waar begin je? Wat neem je wel op en wat niet? Er verschijnen steeds nieuwe titels over dit onderwerp. Voorbeelden zijn:

  • Zo doe je dat – je levensverhaal schrijven door Brenda van Es, dat aanwijzingen geeft voor een heldere, meeslepende en krachtige autobiografie.
  • Spelen met je leven door Nanda Huneman, dat beschrijft hoe je je levensgeschiedenis om kunt zetten in een origineel, spannend en fictief verhaal.
  • Jouw levensverhaal hoort in een mooi boek thuis, door Daniëla Postma. ‘Laat je inspireren door de ervaringen van anderen en deel jouw leven met mensen om wie je geeft.’

Een speciaal boek in dit kader is Rimpelingenautobiografisch schrijven voor kankerpatiënten. De schrijver, coach en trainer Jeroen Hendriksen, lijdt sinds 2011 aan een zeldzame ongeneeslijke vorm van bloedkanker. Hij volgt cursussen Autobiografisch Schrijven en ontdekt zes thema’s voor zijn levensverhaal: het hier en nu; betekenis geven; kwetsbaarheid; steun en troost; veerkracht; spiritualiteit. Samen met lotgenoten werkt hij deze ‘bronnen van zingeving’ uit en in oktober 2016 komt zijn ‘zelfwerkboek’ op de markt. Het is bedoeld voor mensen met een (levensbedreigende) ziekte maar ook boeiend voor anderen die bezig zijn met hun levensverhaal.

Probeer eens een pantoum!

Wil je iets op papier zetten dat inzicht geeft in wat je op dit moment bezig houdt? Schrijf een pantoum.

Een pantoum is een dichtvorm met herhalingen, die bestaat uit 16 of 20 regels die niet hoeven te rijmen.

In een tijdschrift[2] las ik over de 20-regelige pantoum. Ik citeer:

‘Met dit schema kun je in korte tijd zelf een gedicht schrijven, waarbij de essentie van het moment of dat wat er werkelijk in je omgaat, voor je ogen verschijnt. Vaak werkt het verrassend verhelderend, omdat onbewuste gevoelens en gedachten aan de oppervlakte komen. Prachtige volzinnen hoef je dus niet te produceren en talent voor rijmen is ook niet nodig.

Waar het om gaat is dat je het eerste schrijft wat in je opkomt, zonder jezelf te corrigeren, zonder censuur. Dit gaat het makkelijkst als een ander jou het schema voorleest, zodat je zo spontaan mogelijk kunt reageren. Maar in je eentje kan het ook. Voor de pantoum kies je een kernwoord, het thema van je gedicht, iets wat je op dat moment bezighoudt.’

De opbouw van het 20-regelige pantoum is als volgt:

Regel 1: Ik …. (maak een zin die met ‘ik’ begint en waarin je het kernwoord noemt)
Regel 2: Ik …. (beschrijf waar je bent)
Regel 3: Ik …. (beschrijf wat je ziet)
Regel 4: (beschrijf wat er gebeurt in connectie met je kernwoord)

Regel 5: is gelijk aan regel 2
Regel 6: is een gevoelsreactie op regel 2: wat doet het met je?
Regel 7: is gelijk aan regel 4
Regel 8: is jouw reactie op regel 7

Regel 9: is gelijk aan regel 6
Regel 10: wat beleef je daarbij?
Regel 11: is gelijk aan regel 8
Regel 12: hoe is dat?

Regel 13: is gelijk aan regel 10
Regel 14: hoe voelt dat?
Regel 15: is gelijk aan regel 12
Regel 16: wat is je reactie daarop?

Regel 17: is gelijk aan regel 14
Regel 18: is gelijk aan regel 3
Regel 19: is gelijk aan regel 16
Regel 20: is gelijk aan regel 1

Veel plezier bij het dichten van je eigen pantoum!

[1] De 16-regelige pantoum heeft de onderstaande indeling:

Regel 1
Regel 2
Regel 3
Regel 4

Regel 5 is gelijk aan regel 2
Regel 6
Regel 7 is gelijk aan regel 4
Regel 8

Regel 9 is gelijk aan regel 6
Regel 10
Regel 11 is gelijk aan regel 8
Regel 12

Regel 13 is gelijk aan regel 10
Regel 14
Regel 15 is gelijk aan regel 12
Regel 16 is gelijk aan regel 1

[2] Happinez, jaargang 8, nummer 1, 2010

 

 

Kun je geluk maken?

Psychotherapeut Carel Dijkstra vindt van wel. Hij ziet autobiografisch schrijven als hulpmiddel om zicht te krijgen op de eigen levensthema’s, inclusief de geleden verliezen. Tien A-4tjes kunnen al een heel goed beeld geven van een leven. In zijn boek Geluk kun je maken[1] geeft hij aanwijzingen voor het maken van een levensbeschrijving.

Een korte samenvatting:
Neem gedurende ongeveer drie weken iedere dag een uur tijd voor jezelf, om alles op te schrijven wat je van je leven herinnert. De volgorde is niet belangrijk, noteer alle belangrijke zaken die je te binnen schieten. Deze manier van schrijven is associatief, meditatief en reflectief. Dijkstra helpt hierbij met een aantal ‘vragen die uw geheugen opfrissen’. Na drie weken wordt het tijd om structuur aan te brengen en verbanden te ontdekken. Dit neemt ongeveer een week in beslag.

Het op deze manier schrijven kan leiden tot een gevoel van grotere vrijheid, tot een beter contact met de diepere lagen van je persoonlijkheid en het op gang brengen van een innerlijk groeiproces.

Ook het bijhouden van een dagboek of het schrijven van brieven of verhalen kunnen je helpen om dichter bij jezelf te komen en ervaringen een plaats te geven.

Ben je dan gelukkig? In ieder geval helpt het om te gaan met wat er is en soms is dat al heel wat!

[1] Uitgegeven door Bert Bakker, Amsterdam, 1994, blz. 43-65

Hoe gaat een schrijfworkshop?

Gekleurd schriftje met aangeklede penEr liggen duizenden gedachten in een mens die hij niet kent,
tot hij de pen opneemt om te gaan schrijven.
                                                            William Makepeace Thackeray

Een schrijfworkshop, hoe gaat dat eigenlijk?

Op woensdagmorgen gaan we ‘proef-schrijven’ in de Glazen Serre. Onze gastvrouw heeft voor hapjes gezorgd om te proeven: dadelpuntjes, Monchoutaartjes, Robert’s cakejes en nog veel meer huisgemaakte heerlijkheden. En de deelnemers komen om het schrijven te ervaren.
Het de eerste keer op deze plek.

Na tien uur wordt het stil in de serre. Acht pennen schrijven sprintjes in kleurige schriften. Zacht zonlicht schijnt door de heldere ramen. In de groene tuin bewegen bloemen en blaadjes bijna onopgemerkt in de wind.

Na een woordgedicht over onszelf maken we zinnen af, zoals ‘Onderweg naar deze plek dacht ik …’. We schrijven over de zondagse maaltijd in onze kindertijd. Een verhaaltje van Toon Tellegen inspireert tot een speelse dialoog tussen twee voorwerpen en een grappig plaatje leidt tot hilarische korte verhalen. We sluiten af met een haiku.

Zoveel woorden in zo’n korte tijd. Een paar uur je verbonden voelen, je laten ontroeren en samen lachen. Ieder luistert aandachtig naar de ander en schrijft voor zichzelf. Alles is goed.

Dan gaan we weer, op weg naar een zonnige zomermiddag.

Gaat het altijd zo? Ja en nee. Er is een oneindige variatie aan schrijfoefeningen en onderwerpen. Iedere schrijfgroep heeft zijn eigen dynamiek. Maar wat mij opvalt is dat het schrijven altijd verrast. Veel mensen het ervaren als een plezierige manier om hun hoofd leeg te maken en hun leven naar zich toe te schrijven.

Wat een wijs mens wijs maakt is niet dat hij meer ervaring heeft dan anderen,
maar dat hij meer aandacht schenkt aan zijn ervaringen dan anderen.
                                                                                      Andrew Cohen

Vijf voordelen van autobiografisch schrijven

Autobiografisch schrijven is een methode waarmee je schrijft over je eigen leven, vanuit je gevoel, met gebruikmaking van al je zintuigen. Waarom zou je dat willen doen, schrijven over je eigen leven? Wat heb je er aan?

De ervaring leert dat veel mensen schrijven over het eigen leven als positief ervaren:

  1. het helpt je te ontspannen
  2. je leert jezelf beter kennen en begrijpen
  3. lang vergeten herinneringen komen weer boven
  4. je legt de basis voor je eigen levensverhaal of levensboek
  5. je kan het individueel doen of in een groep

Wat ook fijn is: je hoeft niet mooi of goed te kunnen schrijven, want je schrijft voor jezelf.

Zo schrijf je je eigen leven naar je toe!

Je pen als gids

Heb jij ook weleens het idee je levensverhaal te willen vastleggen? En kom je er vervolgens niet toe omdat het lastig is? Want: waar ga je beginnen, wat is belangrijk genoeg om op te schrijven? Trouwens, kloppen je herinneringen wel, hoe weet je of ze waar zijn? En voor wie zou je het willen doen?

‘Schrijven is een creatieve daad, die gelukkig maakt,’ zegt Willemijn Soer, auteur van Autobiografisch schrijven. Dat klopt met mijn eigen ervaring, ook al voel ik soms in eerste instantie heel andere emoties. Maar alles in mijn leven hoort bij mij en heeft me gevormd tot wie ik ben. Het opschrijven helpt gebeurtenissen een plek te geven, waardoor evenwicht ontstaat.

Of je herinneringen ‘waar’ zijn in de zin van ‘echt gebeurd’ is niet zo belangrijk. Vraag vijf mensen een bepaalde gebeurtenis weer te geven en je krijgt vijf verschillende verhalen. Herinneringen zijn gekleurd door de mensen die ze hebben en de ‘bril’ waardoor ze naar het leven kijken.

Het geheugen is een wonderlijk fenomeen, een enorme opslagplaats met kastjes en laadjes die soms dicht zijn en onverwacht weer open kunnen gaan. Een landschap met verborgen plekken, die erop wachten opnieuw ontdekt te worden. Je zou er als het ware overheen kunnen vliegen en er met een helikopterview naar kijken. Om dan te landen bij datgene wat je aandacht trekt.

Een manier om zo vanuit je intuïtie of gevoel bij herinneringen te komen is ‘clusteren’. Het gaat als volgt. Noteer je onderwerp (bijvoorbeeld ‘mijn kleuterschool’) op het midden van je blad en teken er een cirkel omheen. Ga vervolgens vrij associëren over dit thema en schrijf rondom de cirkel alles op wat je te binnen schiet (bij het voorbeeld zou dat kunnen zijn: de juf, de poppenhoek, mijn vriendje, het zingen, de glijbaan, het sinterklaasfeest, etc.).

Uiteindelijk is je blad gevuld met allerlei woorden en begrippen. Daaruit kies je er één waarover je nu wil schrijven en dat ga je doen. Zo mogelijk in de vorm van een concrete gebeurtenis. Je schrijft liefst snel, in de tegenwoordige tijd, zonder je pen neer te leggen en zonder na te denken. Je betrekt daarbij zoveel mogelijk je zintuiglijke waarneming en je gevoel. Ga niet te lang door, tien minuten is al een hele tijd.

Schrijf gewoon wat er bij je op komt, het is jouw verhaal. Geef het pas achteraf een titel. Mocht je besluiten het ook aan anderen te laten lezen dan kan je voor hen een geredigeerde versie maken waarin je schrapt wat je alleen voor jezelf schreef.

Je zal merken dat er als vanzelf steeds meer herinneringen boven komen. Je hoeft ze alleen nog vast te leggen. Je pen wijst de weg.