Thuis schrijven – De Schrijfkring

Zomer

De zomer komt niet met veel lawaai. Ze sluipt het land binnen op zachte voeten, met ochtenden die al warm aanvoelen voordat de klok acht uur slaat en avonden die weigeren donker te worden. Ineens staan ramen open, klinken stemmen uit tuinen en ruikt de straat naar gemaaid gras en zonnebrand.

Op het plein zitten kinderen met rode wangen op de rand van de fontein. Ze eten smeltend ijs dat sneller druipt dan zij kunnen likken. Hun fietsen liggen achteloos in het gras, alsof zelfs de wielen vakantie hebben genomen. Verderop gooit iemand een bal, er klinkt gelach en er blaft een hond.

De zomer vraagt je naar buiten te komen, je schoenen uit te trekken en het zand tussen je tenen te voelen. Ze lokt met water dat schittert in de zon, met picknickkleden vol aardbeien en stokbrood, met terrassen waar glazen rinkelen en tijd geen haast lijkt te hebben.

Toch zit de ware schoonheid van de zomer niet alleen in hitte of blauwe luchten. Ook onweer hoort erbij. Een lucht die plotseling donker kleurt, bladeren die zich omdraaien, de eerste druppels op warme stenen. Daarna die geur: regen op stof, fris en belovend. En wanneer de zon terugkomt, lijkt alles opnieuw begonnen.

Misschien houden we daarom zo van de zomer. Niet omdat alles perfect is, maar omdat ze ons herinnert aan eenvoud. Aan licht dat blijft hangen, aan het idee dat geluk soms niets meer is dan buiten zijn terwijl de avond langzaam valt.

Schrijfoefening
Denk eens terug aan voorbije zomers: toen je nog kind was, toen je puber was, toen je eenmaal volop volwassen was, vorige zomer.
Maak een lijstje van herinneringen die bij je boven komen.
Zet een wekker en schrijf over elke herinnering 10 minuten.

Hoop en een betere wereld

Onlangs woonde ik een lezing bij van Joke Hermsen over haar boek Tijd is hoop.

Joke houdt ons voor dat we niet alleen zouden moeten leven volgens de drukke kloktijd van afspraken en deadlines (Chronos-tijd), maar dat er ook zoiets bestaat als ‘Kairos’: de tijd waarin je even stilstaat, tot jezelf komt en ruimte voelt voor nieuwe ideeën.

In plaats van steeds harder rennen, is het goed om af en toe bewust te vertragen. Even geen telefoon, geen haast, maar gewoon aandacht voor wat er nu gebeurt.

In zulke, soms kleine momenten waarin je voelt dat er meer mogelijk is dan je dacht, ontstaat hoop. En hoop hebben we nodig. Hoop maakt dat we in beweging komen, dat we steeds weer op weg gaan om de samenleving en daarmee ons eigen leven beter te maken.

Een betere wereld is geen utopie, maar een weg die we samen bewandelen. Deze utopie kunnen we allemaal bereiken. Hoe mooi is dat?!

Creatief schrijven is ook een manier om even stil te staan bij wat er in je binnenste zoals leeft.

Kijk eens of er in jouw buurt een Schrijfcafé wordt gegeven. Zo’n bijeenkomst is ideaal om te ervaren wat creatief schrijven met je doet.

Om thuis aan de keukentafel alvast te oefenen hieronder een paar opdrachten om te proberen.

Maak de volgende zinnen af met vijf regels tekst:

Als kind hoopte ik ….
Als kind leek de tijd ….

Het loopt tegen het einde van het jaar, een tijd om terug te kijken en vooruit te blikken naar het nieuwe jaar. Schrijf over elk van de volgende vragen 8 minuten. Zet een wekker om de tijd te bewaken.

Waar heb je dit afgelopen jaar veel tijd aan besteed??
Waar hoop je op in het komende jaar? Voor jezelf, voor anderen?
Wat hoop je juist niet?

Lees je teksten aandachtig en hardop voor.

‘Van wie ben jij er een?’

In Kampen staat een buitenbank met het opschrift: ‘Wöör bi’j d’r ene van?’ Het is een zogenaamde ‘social sofa’, gemozaïekt door buurtbewoners en bedoeld als ontmoetingsplek. ‘Social Sofa’ (www.socialsofa.com) is een landelijke organisatie die strijdt tegen sociale verkilling.

Jaren geleden had presentator Jörgen Raymann een tv-programma waarin hij als ‘tante Es’ vragen stelde aan bekende Nederlanders. De eerste vraag was altijd: “Vertel me, wie is je vader? Wie is je moeder?” Je afkomst zegt iets over wie je bent.

De vraag kan ook dienen als autobiografische schrijfopdracht. Misschien boeiend om bij stil te staan in deze laatste maand van het jaar.

Wil je erover schrijven? Pak dan een schriftje, een fijne pen en zet je wekker op bijvoorbeeld 20 minuten. Schrijf achter elkaar door, zonder te stoppen. En beantwoord al schrijvend de vraag: ‘Van wie ben jij er een?’

Wie weet krijg je de smaak te pakken en is dit de start van jouw eigen levensverhaal.

Waar ben jij trots op?

Onlangs bezocht ik een filosofisch café, waar de sprankelende filosoof Martha Claeys sprak over trots. Trots roept verschillende emoties op. Soms lijkt het iets voor mensen met grote ego’s, voor opscheppers die teveel ruimte innemen in het sociale verkeer. Maar Martha hield ons voor dat trots een emotie is die in onze turbulente tijd veel goeds kan doen.

Wat is trots eigenlijk? Waar ben je eigenlijk trots op?

Je kunt trots zijn op een prestatie, bijvoorbeeld als je een mooi verhaal hebt geschreven. Je kunt ook trots zijn op je gezin, op je land, op jezelf.

Trots kan zorgen voor gelijkheid, bijvoorbeeld als de trotse leden van de Black live matters groep iets bereiken en er dan minder gediscrimineerd wordt. Maar het zorgt juist voor ongelijkheid als we bijvoorbeeld zo trots zijn op onszelf dat we ons meer voelen dan een ander. Stof tot nadenken en een mooi onderwerp om over te schrijven.

Oefening Waar ben jij trots op?

Maak een lijstje van dingen waar je trots op bent.
Denk niet te lang na, schrijf gewoon een paar trefwoorden op

Kies een trefwoord, zet de wekker op 10 minuten, zet de pen op papier en begin te schrijven met het eerste dat bij je opkomt. Stop pas met schrijven als de wekker gaat.
Sluit je tekst af met vijf regels in antwoord op de vraag: Wat ik hiermee wil zeggen ….

Foto Pixabay

Vriendschap

Vriendschap is een soms onderbelichte noodzakelijkheid in een mensenleven. Want wat zouden we zijn zonder vriendschap? Is een band tussen vrienden niet net zo belangrijk als een partnerrelatie?
Vriendschap is een soort van liefde die misschien wel diepgaander is dan die tussen man en vrouw. Vrienden zijn niet gebonden door een huis, een hypotheek, kinderen of seks, maar vrienden blijven gewoon omdat je elkaar graag ziet.
Iemand zei eens: het gevoel van eenzaamheid is vele malen ongezonder dan bijvoorbeeld obesitas. Ik geloof dat. Kijk maar eens wat de corona deed met jongeren die elkaar niet konden opzoeken. Jongeren hebben elkaar nodig om hun zelfbeeld op te bouwen en de onzekerheid van de puberteit te overwinnen.
Voor ons als volwassenen is dat niet veel anders. Vrienden zijn ook voor ons broodnodig, om ons te vertellen hoe goed we zijn, om complimenten te krijgen en ook om af en toe rechtgezet te worden. Vrienden durven aan elkaar te vragen en helpen elkaar met liefde. Door vrienden groeien we.

Schrijfoefening:

Maak een lijstje van vrienden gedurende je hele leven. Begin bij de basisschool en ga zo verder naar nu. Neem er even de tijd voor.
Kies er één uit, zet de wekker en schrijf tien minuten, te beginnen met: ‘Naam’ betekent voor mij (nog altijd) ……

Natuurlijk kun je op deze manier over alle mensen op je lijstje schrijven. Wie weet inspireert het je om nog weer eens contact te leggen.

Ik wens je veel schrijfplezier en vriendschap toe.

Truus

Wellevendheid

Wellevendheid: wat een prachtig woord. Wat een prachtige klank.
Het heeft te maken met beleefdheid, respect, empathie en goede manieren. Het gaat erom anderen vriendelijk te behandelen, ongeacht wie of wat ze zijn. Het is een fundamentele pijler onder onze welvarende samenleving, een soort kompas dat ons de weg kan wijzen.

De filosoof Erasmus schreef er in 1530 al een boek over. Hij spiegelde ons voor hoe we onze kinderen zo jong mogelijk beleefdheidsvormen kunnen bijbrengen, zodat de uiteindelijke volwassene zich weet te gedragen.
Het boek werd een groot succes en is in vele talen vertaald. Mogelijk kwam dit doordat er behoefte bestond aan zekerheden in de onzekere tijd van toen.
Hoewel wellevendheid natuurlijk niet in steen is gehouwen en de regels uit de eeuw van Erasmus niet allemaal passen in deze tijd, vind ik toch een parallel met deze tijd.
Ook wij leven in een onzekere periode en dat lijkt een slechte invloed te hebben op onze wellevendheid.
In Wikipedia lees ik: ‘Wellevendheid is een stelsel van manieren en gedragingen die waarborgen dat mensen met elkaar omgaan op een manier die maatschappelijk aanvaard is en die positief wordt gewaardeerd. Een vergrijp tegen de wellevendheid is niet strafbaar.’

Soms lijkt het alsof we de betekenis van het woord zijn vergeten en het hebben begraven onder golven van onverschilligheid en protesten. Veel lijkt te mogen onder het mom van vrijheid van meningsuiting. Een groot goed natuurlijk, maar mijn inziens hebben we juist de laatste zin van Wikipedia te stevig opgeslagen. Kijkend naar de manier van protesteren, naar de beledigingen die worden geroepen om zaken duidelijk te maken, naar de manier waarop politie en andere handhavers een ijzeren discipline moeten hebben om gewelddadig gedrag niet met gelijke munt te betalen, kun je je afvragen of het nog past bij een beschaafde samenleving die we immers willen zijn. Iets dat juridisch niet strafbaar is, maar mensen wel willens en wetens kwetst, is naar mijn mening moreel toch verwerpelijk.

Ik zou – in navolging van Erasmus – wellevendheid een belangrijker plek willen geven om het vervolgens als een juweel door te kunnen geven aan volgende generaties.

Maar wat verstaan we onder wellevendheid?
Wat versta jij eronder? Hoe zou jij wellevendheid willen invullen in jouw omgeving?
Een mooi onderwerp om per pen te verkennen.

Schrijfoefening:
Zet de letters WELLEVENDHEID verticaal onder elkaar op papier en vul elke letter aan met een regel tekst of een woord.
Kies er vervolgens één uit, zet een wekker op 15 minuten en schrijf.

De therapeutische werking van schrijven

Als begeleider van schrijfsessies zie ik steeds weer de prachtige effecten van schrijven. In zo’n bijeenkomst schrijven deelnemers aan de hand van eenvoudige oefeningen. Ik gebruik meestal een thema om de pen in beweging te zetten, maar ik weet: mensen schrijven over datgene dat hen op dit moment bezighoudt of datgene dat hen in het verleden geraakt heeft, ongeacht het thema.

Het delen van de tekst (als je dat wilt) roept vaak emotie op. ‘Als je ergens mee zit, moet je het eerst vastpakken voordat je het los kunt laten. Het opschrijven is het vastpakken, met het delen laat je het letterlijk los’, zo leerde ik in een cursus bij Shodo in Alkmaar. En hoewel de schrijfcafés niet bedoeld zijn als therapie, gaat er toch een helende werking vanuit, zelfs als je denkt dat je niks te helen hebt.

Meerdere onderzoeken hebben deze genezende werking van schrijven aangetoond. Zo las ik in het tijdschrift Schrijven online over het onderzoek van James Pennebaker, professor aan de Universiteit van Texas in Austin. Hij ontdekte dat studenten die schreven over het ergste dat hen ooit was overkomen zich eerst droeviger voelden, maar zes maanden later minder vaak medische en psychologische hulp zochten. De controlegroep, die de opdracht kreeg te schrijven over neutrale dingen, genoot deze vooruitgang niet.

In vele vervolgonderzoeken vond hij dezelfde resultaten. Schrijven helpt je om, al dan niet bewust, zere plekken op je ziel bijna ongemerkt te ontsmetten, zodat ze minder pijn doen.

Hoopvol genoeg om het eens te proberen. In een schrijfcafé, in een cursus of gewoon aan je eigen bureau of keukentafel.

Kom gerust een keer oefenen in een van de schrijfcafés van de Schrijfkring. Wie weet heb je de smaak te pakken en schuilt er een echte schrijver in jou.