De kunst van het genieten

Ank RipVan het ene op het andere moment is de wereld voor mij en voor ons allemaal veranderd. De meeste  activiteiten die we gepland hebben zijn afgelast. Ik blijf thuis. Heb zeeën van tijd.  Ik kom alleen nog buiten voor een flinke wandeling in mijn eentje. Dat probeer ik nu elke dag te doen en daar geniet ik dan heel erg van. Ik ben heel blij dat  het nog mogelijk is en ik zo in ieder geval nog volop kan genieten van de ontluikende natuur. Naast alle zorgen die ik heb vind ik het belangrijk een tegenwicht  te zoeken voor de onzekerheden en bezorgdheden van de coronacrisis.

Zin, Geertje CouwenberghIk laat me inspireren door Geertje Couwenbergh. Zij schreef het boekje: Zin, lust in je leven door schrijven. Zij  zegt in haar boek dat ze  hartstochtelijk verliefd is op het schrijven. Zij gelooft in het schrijven. Zij krijgt daardoor zin in dit waanzinnige leven. Ook in zulke bizarre tijden als waar we nu in zitten  kan schrijven inspireren en een uitlaatklep zijn. Daarom heb ik een aantal schrijfoefeningen  op een rijtje gezet, die je op een ochtend of een middag achter elkaar zou kunnen doen.
Het thema is: de kunst van het genieten.

Waar geniet jij van?  Hieronder volgen een paar schrijfsuggesties die je kunt gebruiken om te ontdekken waar jij vooral van geniet, wat je op dit moment mist en wat je juist nu inspireert.

Ik heb de oefeningen onderverdeeld in twee gedeeltes.

Deel 1 Waar geniet je in gewone tijden van en wat mis je op dit moment?

  • Maak een lijstje met activiteiten waar jij in normale tijden altijd van kunt   Schrijf onder elkaar zonder er bij na te denken tien dingen op waar jij van geniet in het leven.
  • Maak nu een lijstje van tien dingen die je op dit moment mist.
  • Kies vervolgens één van de dingen uit het lijstje van dingen die je mist. Denk terug aan een moment dat je deze activiteit aan het doen was. Verbeeld je dat je het nu aan het doen bent. Wat zie je, wat hoor je, wat ruik je, wat proef je, wat voel je, wat denk je? Schrijf een sprintje van ongeveer een A-viertje. Als je klaar bent lees je jouw tekst nog eens door. Als je dat gedaan hebt schrijf je de volgende woorden op: De eerste keer dat ik dit weer ga doen dan……… Maak af met drie regels.

Deel 2 Wat inspireert je op dit moment?

  • Kijk naar de eerste opdracht: het  lijstje van alle dingen waar jij van geniet. Kies één activiteit uit waarvan je nu in deze tijd en in deze situatie van de Coronacrisis nog steeds  kunt genieten.
    Schrijf nu een sprintje van zeven minuten. Je zet van te voren een timer op zeven minuten en je schrijft zeven minuten achter elkaar door. Alles wat je opschrijft is goed. Schrijf de activiteit die je gekozen hebt boven aan je bladzij. Je start nu je sprintje met de zin: Ik geniet hier nu vooral van  omdat……
  • Pak je pen en papier. Ga op een strategische plek zitten waar je veel kunt overzien. Bijvoorbeeld voor een raam met uitzicht op de straat, midden in de woonkamer of op je balkon of in je tuin. Neem er een kop koffie of thee bij en neem de tijd en geniet van je omgeving. Neem na een tijdje je pen ter hand en begin te schrijven.
    Start met de woorden: Wat mij hier inspireert is:…… Schrijf door tot je een A-viertje vol heb. Alles kan je inspireren. Mensen die langs komen, de blauwe lucht, een vogel, een oude straatsteen etc. Als er niets meer in je op komt, begin je weer met de begin woorden net zo lang tot je A-viertje vol is.
  • Lees wat je nu hebt opgeschreven nog eens door voor je zelf. Pak je pen en maak de volgende woorden af met drie zinnen: Nu ik dit zo doorlees denk ik………
  • Schrijf een recept voor een inspiratietaart in barre tijden. Ik geef hieronder een voorbeeld. 

Recept voor een inspiratietaart voor barre tijden
Ingrediënten:
– elke dag een wandelingetje
– humor
– chocola

Benodigdheden:
– flexibiliteit
– doorzettingsvermogen

Je kunt dit invullen zoals je zelf wilt.
Dit is maar een voorbeeld. Jouw eigen ingrediënten en benodigdheden kunnen er totaal anders uitzien. Schrijf het eerste op wat er in je opkomt.

  • Maak nu de volgende open zin af met drie regels: De komende weken ga ik……..
  • Tenslotte…… laat deze oefeningen nog even op je inwerken en schrijf er een haiku over. Een haiku bestaat uit drie regels, de eerste regel heeft vijf lettergrepen, de tweede regel heeft zeven lettergrepen en de derde regel weer vijf lettergrepen.

Ik wens jullie veel schrijfplezier in de komende tijd en hoop dat we elkaar gauw weer zullen zien bij één van de schrijfactiviteiten van de Schrijfkring.

Ank Rip

Schrijven bij de Maretak

Stichting De Maretak Veluwe in Harderwijk biedt mensen met kanker en hun naasten ondersteuning. In de maanden januari en februari hebben we daar, mede aan de hand van het boek Rimpelingen van Jeroen Hendriksen,  vier middagen geschreven. Het boek is een handleiding voor autobiografisch schrijven voor mensen met kanker. En is bedoeld om kankerpatiënten (maar ook andere mensen met een levensbedreigende ziekte) kracht, steun en moed te geven.

De titel van het boek legt de schrijver als volgt uit: “Rimpelingen kun je zien als concentrische kringen (verschillende cirkels met hetzelfde middelpunt) die ieder van ons creëert en die lang blijven voortleven. Rimpelingen zijn als een verzameling nagelaten verhalen. Het maken van je levensverhaal is als rimpelingen in een meertje, golfje na golfje rimpelt het voort. Een steen in het water geeft rimpelingen naar de zijden, maar het geeft ook in de diepte rimpelingen. De steen is al niet meer te zien, is weg, maar het water beweegt nog steeds, in grotere cirkels. Communicatie verdiept zich in het contact met anderen.”

Schrijven is een verdiepende activiteit. Schrijven over mooie dingen, maar ook over moeilijkheden die je tegenkomt. Het vraagt van je om in de spiegel te kijken. Speelse oefeningen helpen je fantasie op gang te brengen. Met denkoefeningen kom je tot verdieping. Schrijven kan helpen, geeft betekenis aan heden en verleden, kan angst en kwetsbaarheid verminderen. Hendriksen zegt hierover: “Daarom ben ik zelf gaan schrijven om weer grip te krijgen op mezelf en de wereld om me heen”.

Bronnen van zingeving
In het boek geeft Hendriksen zes bronnen van zingeving aan. Wij hebben de eerste vier thema’s op onze eigen manier ingevuld:
1e keer: Het hier en nu. Het verleden speelt een rol, je hebt ervaringen in het verleden nodig om het heden te kunnen begrijpen, en om belangrijke stappen in de toekomst te zetten. De toekomst is ongewis. Het hier-en-nu is een scharnierpunt waar verleden en toekomst samen komen.
2e keer: Betekenis geven. Balans vinden in het geven en nemen.
3e keer: Kwetsbaarheid. Het leven, jouw leven is kwetsbaar. Emoties spelen een grote rol.
4e keer: Steun en troost. Wat geeft je troost? Van wie krijg je troost.

Regels voor creatief schrijven
Doorschrijven: niet nadenken en de pen niet van het papier halen. Als je niet verder kunt schrijven herhaal je het laatste woord, of de beginzin. Het gaat erom dat je “vanuit je hart” schrijft. Als je gaat nadenken, stokt je pen.
– In een bepaalde tijd (minuten) of aantal regels schrijven, dus in een afgebakende tijd of regels.
Niet letten op spelling en grammatica, want dan ga je nadenken. Als je dat wat je geschreven hebt mooi vindt, kan je het later herschrijven.
Voorlezen aan elkaar. Wil je dat niet, dan zeg je “ik pas”. Je hoeft niet uit te leggen, waarom je het niet wilt.
Privacy is belangrijk. Wat er besproken wordt, blijft in de ruimte.
– Op de teksten die we voorlezen, geven we geen commentaar. Later kunnen we er nog over praten. We hebben respect voor elkaars emoties.

Schrijfoefeningen (die we gebruikt hebben):

  • Woordgedicht: De letters van een woord schrijf je onder elkaar. Bij elke letter zet je een woord of klein zinnetje dat betrekking heeft op dat woord.
  • Open zinnen: je maakt het begin van een zin af in een aantal regels of minuten.
  • Sprintje: Over een bepaald voorwerp/onderwerp schrijf je binnen een bepaalde tijd zo snel als je kan. Je kan ook schrijven over een bepaalde afbeelding.
  • Dialoog: Een gesprek tussen twee mensen of voorwerpen.
  • Brief: Een brief aan jezelf, of een ander, die je niet verstuurt.
  • Mindmap: Zet het woord (onderwerp) dat je wilt onderzoeken in het midden en zet alle woorden, die in je opkomen, eromheen.
  • Lijstje: Een opsomming van een bepaald onderwerp.
  • Dichtvormen, zoals een elfje, rondeel of sneeuwbal.

Een elfje is een gedichtje van elf woorden: de eerste zin bestaat uit één woord, tweede zin twee woorden, derde drie, vierde vier en de laatste zin één woord. Voorbeeld:

Schrijven
over jezelf
en je leven
geeft moed en kracht
verwerking

Een rondeel is een gedicht van acht regels, waarbij de eerste, vierde en zevende hetzelfde zijn en regel 2 en 8 ook.

Een sneeuwbal heeft tien regels. Elke regel bevat het aantal woorden dat past bij het nummer van de regel. Iedere regel heeft dus één woord meer dan de vorige.

Ook een leuke dichtvorm is de haiku: eerste zin 5 lettergrepen, tweede zin 7 lettergrepen en zin drie weer 5 lettergrepen. Voorbeeld:

Het samen schrijven
over veel onderwerpen
geeft lucht en vrijheid.

Daarnaast zijn er creatieve vormen, zoals een tekening maken of een collage. En daar dan over schrijven.

Wil je thuis nog wat schrijfoefeningen doen, dan zijn hier een paar voorbeelden.

  1. Kies een plaat of foto, die je opvalt en schrijf daar vijf minuten over. Wat zie je, waarom heb je deze gekozen, wat voel je bij deze afbeelding.
  2. Ga rustig zitten en laat je gedachten over vroeger terugkomen. Welke herinnering komt er in je op? Beschrijf de herinnering in een brief aan je (klein)kind of vriend(in). Zet de wekker op 5, 7 of 10 minuten.
  3. Beschrijf een moment in je leven dat belangrijk voor je was. Eén A4-tje.
  4. Maak een lijstje van mooie gebeurtenissen en een van nare dingen in je leven.
  5. Schrijf een dialoog , bijvoorbeeld met één van je ouders, of met je huis.

In april (9 en 16) en mei (7 en 14) is de 2serie schrijfmiddagen gepland bij De Maretak. We zullen daarbij ook de thema’s in het boek volgen, o.a. veerkracht, zingeving, vriendschap. Wil je informatie hierover, neem dan contact op met Mieke of Hanneke.

 

Nieuwe schrijfserie bij De Maretak in Harderwijk

Schrijven over alledaagse dingen. Schrijven over je eigen leven. Schrijven over wat kanker met je doet. Alles kan aan de orde komen bij een nieuwe schrijfserie die in januari 2020 van start gaat bij De Maretak in Harderwijk. Stichting de Maretak Veluwe biedt mensen met kanker en hun naasten ondersteuning.

Schrijven heelt en helpt om betekenis te geven aan je leven. Aan de hand van eenvoudige opdrachten verkennen we verschillende onderwerpen. Je hoeft niet te kunnen schrijven om mee te kunnen doen. Ook je partner, familielid of vriend(in) is van harte welkom. Samen schrijven heeft vaak een meerwaarde.

O.a. aan de hand van het boek Rimpelingen van Jeroen Hendriksen, zelf kankerpatiënt, gaan we schrijven en delen we onze ervaringen. (N.B.: Het is niet nodig om dit boek aan te schaffen).

De schrijfbijeenkomsten worden aangeboden in een cyclus van vier middagen. Ze zijn op elkaar afgestemd, dus is het fijn als je ze alle vier volgt. Dan stoppen we een maand en dan weer een cyclus van vier keer.

De middagen worden begeleid door Hanneke Jongeling (autobiografisch schrijven) en Mieke van Rinsum (creatief schrijven). De bijeenkomsten worden gehouden op de donderdagmiddagen 9 en 30 januari en 6 en 27 februari. De tweede reeks zal op 9 en 16 april en 7 en 14 mei plaatsvinden.

De bijdrage is € 15 voor vier middagen. Is dat een probleem, schroom dan niet om dat aan te geven. Meedoen is belangrijker en er is een potje voor. Opgave bij de coördinator van de Maretak Ank Bos.

Kleurrijke Oogst

Op 25 oktober was er weer een workshop in de natuur. We schreven met een groepje rondom de prachtige omgeving van kasteel Staverden en gebruikten de natuur als inspiratiebron. Buiten schrijven heeft een meerwaarde. Je kunt je laten verrassen door wat je om je heen ziet. Je kunt al je zintuigen gebruiken om je omgeving te beschrijven. Wat zie je, wat voel je, wat hoor je, wat proef je, wat ruik je.
We schreven in een prieeltje bij Kasteel Staverden, zaten op een stenen bruggetje aan het water en verwonderden ons over de verschillende bomen om ons heen om vervolgens vanuit het perspectief van een zelf gekozen boom te gaan schrijven. De natuur en de mensen veranderen en ook de boom heeft te maken met veranderingen in seizoenen, maar kan ook onveranderlijk jaren, soms eeuwen de tand des tijds doorstaan. We beschreven een dag uit het dagboek van een boom.
Vanuit rust, stilte en concentratie werd er volop geschreven en teksten met elkaar gedeeld.

Een mooie geslaagde morgen en omdat het zulk mooi weer was, dronken we na afloop op het terras van de Brasserie nog een kop koffie of thee.

Probeer eens een pantoum!

Wil je iets op papier zetten dat inzicht geeft in wat je op dit moment bezig houdt? Schrijf een pantoum.

Een pantoum is een dichtvorm met herhalingen, die bestaat uit 16 of 20 regels die niet hoeven te rijmen. Ik maakte kennis met de 16-regelige variant[1] van deze dichtvorm tijdens de Twaalf Heilige Nachten met Shodo. Het resulteerde in een bezinnend gedicht dat paste in die periode van inkeer. Ik werd er blij van.

In een tijdschrift[2] las ik over de 20-regelige pantoum. Ik citeer:

‘Met dit schema kun je in korte tijd zelf een gedicht schrijven, waarbij de essentie van het moment of dat wat er werkelijk in je omgaat, voor je ogen verschijnt. Vaak werkt het verrassend verhelderend, omdat onbewuste gevoelens en gedachten aan de oppervlakte komen. Prachtige volzinnen hoef je dus niet te produceren en talent voor rijmen is ook niet nodig.

Waar het om gaat is dat je het eerste schrijft wat in je opkomt, zonder jezelf te corrigeren, zonder censuur. Dit gaat het makkelijkst als een ander jou het schema voorleest, zodat je zo spontaan mogelijk kunt reageren. Maar in je eentje kan het ook. Voor de pantoum kies je een kernwoord, het thema van je gedicht, iets wat je op dat moment bezighoudt.’

De opbouw van het 20-regelige pantoum is als volgt:

Regel 1: Ik …. (maak een zin die met ‘ik’ begint en waarin je het kernwoord noemt)
Regel 2: Ik …. (beschrijf waar je bent)
Regel 3: Ik …. (beschrijf wat je ziet)
Regel 4: (beschrijf wat er gebeurt in connectie met je kernwoord)

Regel 5: is gelijk aan regel 2
Regel 6: is een gevoelsreactie op regel 2: wat doet het met je?
Regel 7: is gelijk aan regel 4
Regel 8: is jouw reactie op regel 7

Regel 9: is gelijk aan regel 6
Regel 10: wat beleef je daarbij?
Regel 11: is gelijk aan regel 8
Regel 12: hoe is dat?

Regel 13: is gelijk aan regel 10
Regel 14: hoe voelt dat?
Regel 15: is gelijk aan regel 12
Regel 16: wat is je reactie daarop?

Regel 17: is gelijk aan regel 14
Regel 18: is gelijk aan regel 3
Regel 19: is gelijk aan regel 16
Regel 20: is gelijk aan regel 1

Veel plezier bij het dichten van je eigen pantoum!

[1] De 16-regelige pantoum heeft de onderstaande indeling:

Regel 1
Regel 2
Regel 3
Regel 4

Regel 5 is gelijk aan regel 2
Regel 6
Regel 7 is gelijk aan regel 4
Regel 8

Regel 9 is gelijk aan regel 6
Regel 10
Regel 11 is gelijk aan regel 8
Regel 12

Regel 13 is gelijk aan regel 10
Regel 14
Regel 15 is gelijk aan regel 12
Regel 16 is gelijk aan regel 1

[2] Happinez, jaargang 8, nummer 1, 2010

 

 

Ontdekkingsreis

Schrijven over het woord ontdekkingsreis gaf de volgende ontdekking.

In feite is dit een ontdekkingsreis op papier. Ontdekken is een prachtig woord. Het betekent “de dekking van iets afhalen”. Iets ligt onder een spreekwoordelijke deken. En jij haalt de deken weg, zodat het (wat het ook mag zijn) naar de oppervlakte komt. Dingen, die je eigenlijk wilt zien, die er wel zijn, maar ze zijn onttrokken aan je (geestes)oog. Ontdekken is de dekking daarvan af halen. Soms is dat moeilijk. Soms weet je niet dat iets bedekt is. Soms weet je het wel, maar wil je het bedekt laten. En soms wil je het wel ontdekken, maar kost het je vreselijk veel moeite om de ruis, de stof, of wat dan ook, er van af te halen. Alsof het niet mag, of alsof je het onbewust niet wilt zien. Soms laat je dingen bedekt, omdat het te pijnlijk is om sommige dingen te ontdekken, te zien.
(geschreven bij de Schrijfkamer, n.a.v. woorden in een woordzoeker).
Mieke

Hoe gaat een schrijfworkshop?

Gekleurd schriftje met aangeklede penEr liggen duizenden gedachten in een mens die hij niet kent,
tot hij de pen opneemt om te gaan schrijven.
                                                            William Makepeace Thackeray

Een schrijfworkshop, hoe gaat dat eigenlijk?

Op woensdagmorgen gaan we ‘proef-schrijven’ in de Glazen Serre. Onze gastvrouw heeft voor hapjes gezorgd om te proeven: dadelpuntjes, Monchoutaartjes, Robert’s cakejes en nog veel meer huisgemaakte heerlijkheden. En de deelnemers komen om het schrijven te ervaren.
Het de eerste keer op deze plek.

Na tien uur wordt het stil in de serre. Acht pennen schrijven sprintjes in kleurige schriften. Zacht zonlicht schijnt door de heldere ramen. In de groene tuin bewegen bloemen en blaadjes bijna onopgemerkt in de wind.

Na een woordgedicht over onszelf maken we zinnen af, zoals ‘Onderweg naar deze plek dacht ik …’. We schrijven over de zondagse maaltijd in onze kindertijd. Een verhaaltje van Toon Tellegen inspireert tot een speelse dialoog tussen twee voorwerpen en een grappig plaatje leidt tot hilarische korte verhalen. We sluiten af met een haiku.

Zoveel woorden in zo’n korte tijd. Een paar uur je verbonden voelen, je laten ontroeren en samen lachen. Ieder luistert aandachtig naar de ander en schrijft voor zichzelf. Alles is goed.

Dan gaan we weer, op weg naar een zonnige zomermiddag.

Gaat het altijd zo? Ja en nee. Er is een oneindige variatie aan schrijfoefeningen en onderwerpen. Iedere schrijfgroep heeft zijn eigen dynamiek. Maar wat mij opvalt is dat het schrijven altijd verrast. Veel mensen het ervaren als een plezierige manier om hun hoofd leeg te maken en hun leven naar zich toe te schrijven.

Wat een wijs mens wijs maakt is niet dat hij meer ervaring heeft dan anderen,
maar dat hij meer aandacht schenkt aan zijn ervaringen dan anderen.
                                                                                      Andrew Cohen

Schrijfwandeling

Dinsdagmiddag 4 juli: Schrijflokaal.

De zon scheen, het was te mooi weer om binnen te blijven schrijven.
Dus besloten we een schrijfwandeling te maken. Bij het Hortuspark, op het terrasje van de HEMA, hadden we het zicht op de grote, dikke boom. Hoe keek deze boom naar die vier schrijvers op het terras?
Op de Vismarkt hebben we heerlijk in de nisjes van de stadsmuur zitten schrijven over het plein en de mensen die op het plein woonden, 100 jaar geleden.
En in een koele Grote Kerk hebben we de stilte beschreven. Zo stil was het eigenlijk niet, want we hoorden veel geroezemoes op de achtergrond.
Wandelen en schrijven over onze eigen stad: een prachtige combinatie.