Herfstnieuwsbrief

Vandaag, maandag 23 september, begint de astronomische herfst. De zon staat precies boven de evenaar. Dag en nacht duren even lang. Het weer heeft zich aangepast: na een paar stralende dagen is het grijzer en vochtig. Het ruikt naar herfst en paddenstoelen.

De herfst wordt door velen gezien als een tijd van loslaten en inkeer. Zoals bomen hun blad laten vallen en zich voorbereiden op de winter, mogen wij loslaten wat ons niet langer dient. Tijd om naar binnen te keren, stil te staan bij wat voor ons het leven waardevol maakt en om nieuwe kracht op te doen. Zodat we, net als bomen, straks weer fris en bloeiend verder kunnen.

Een kunstenaar die zich graag door de natuur liet inspireren was de Franse schilder Paul Gauguin (1848-1903). In 1891 vertrok hij naar Tahiti om daar in harmonie met de natuur te kunnen leven. In 1897 verscheen zijn autobiografische roman Noa Noa. In hetzelfde jaar schilderde hij het beroemde werk Wie zijn wij? Waar komen wij vandaan? Waar gaan wij naar toe? Vragen die van alle tijden zijn. Vragen die de moeite waard zijn om ook schrijvend te verkennen.

De biografie als medicijn
door Hanneke

‘Schrijven heelt’, zeggen wij soms tegen elkaar als we in onze inspiratiegroep De Schrijfbank zitten te brainstormen over ervaringen en nieuwe ideeën. Veel mensen ervaren het schrijven als een manier om zichzelf beter te leren kennen, te begrijpen en te waarderen.

De biografie als medicijnRecent verscheen het boek De biografie als medicijn – de zin van levensverhalen in de zorg. Op de achterkant lezen we: ‘Aan de hand van de levensverhalen van zes spraakmakende vernieuwers in de zorg laat de auteur zien hoe de biografie een bron van zingeving kan zijn. Het is een inspirerend boek voor iedere professional in de zorg, en iedereen die op zoek is naar persoonlijke ontwikkeling en naar de zin van het bestaan.’ De levensverhalen zijn van Trudy Dehue, Carlo Leget, Machteld Huber, Dirk de Wachter, Wilma Boevink en Jim van Os. Aan het einde van ieder hoofdstuk vind je ‘vragen aan de lezer’ waarmee je zelf schrijvend op onderzoek kan gaan.

Schrijven als medicijn. Het enige dat je nodig hebt zijn pen, papier en tijd voor jezelf. Boeken die je op weg helpen vind je op onze pagina Aanraders.

Het kunstenaarsafspraakje
door Ank

Een kunstenaarsafspraakje is een term van Julia Cameron, die ze gebruikt in haar boek The Artist’s Way. In dit boek beschrijft ze hoe je meer in contact kunt komen met je eigen creativiteit. Onder het kunstenaarsafspraakje verstaat ze tijd die je vrijhoudt om je creatieve bewustzijn, je innerlijke kunstenaar te voeden. Je plant voor jezelf tijd in alsof het een afspraak met een ander betreft. Net zo bindend. Je kiest een activiteit die je in je eentje doet. Het kan een uitstapje zijn, een excursie, een wandeling in de natuur, museumbezoek of een documentaire bekijken.  Je neemt  niemand mee naar die afspraak. Het is een afspraak met jezelf, niet met een partner of een vriendin. Je neemt de tijd om alleen te zijn en om geïnspireerd te worden. Er zijn geen afleidende gesprekken met anderen. Je opent je voor inzicht en inspiratie. Ik krijg energie van kunstenaarafspraakjes met mezelf.

Deze zomermaanden was ik in Italië en het voordeel van de zomer daar is, dat ik al mijn kunstenaarsafspraakjes buiten kan doen. Wat heb ik zoal in mijn eentje gedaan?

Ik wandelde geregeld alleen over het Italiaanse platteland. Op één van deze wandelingen kwam ik langs een prachtige Plataan die mij inspireerde tot schrijven. Wat ik ook heel leuk vind om te doen is zwerven door Venetië en onbekende stille buurtjes verkennen. Deze zomer had ik het geluk dat ik op een stil terrasje zat en een violist op dat pleintje prachtig begon te spelen. Ook heb ik gezeten  op een druk terras in Treviso, een andere stad waar ik dicht bij woon. Zitten, iets drinken en mensen kijken. Ik voel me door deze activiteiten altijd geïnspireerd tot schrijven. Ik zorg dat ik pen en papier in mijn rugzak heb en af en toe krijg ik een inval en schrijf ik op wat me op dat Zonsondergang bij Italiaanse riviermoment opvalt en wat ik ervaar en beleef. Zo keek  ik aan de rivier naar een prachtige zonsondergang of bezocht ik een klein museum. De activiteiten of excursies doe je altijd met aandacht en alleen.

De zomer gaat nu langzaam over in de herfst en ik ben terug in de prachtige omgeving van Ermelo en Harderwijk. De vakanties zijn voorbij. De meeste mensen zijn weer aan het werk en drukte en stress kunnen weer een rol gaan spelen in mijn leven.  Ik heb er zin in om ook in dit jaargetijde mijn favoriete kunstenaarsafspraakjes te plannen. Ik ga graag naar Kasteel Staverden in de herfst om daar in het prieeltje te zitten en me te laten inspireren door de prachtige herfstkleuren. Daarna ga ik een kopje cappuccino drinken op het terras,  en beschrijf ik wat ik ervaren heb. De eerlijkheid gebiedt me hier te melden dat ik soms wel even een drempel over moet om daadwerkelijk te gaan. Je doet het alleen en er is niemand die controleert of je ook echt gaat. Maar de concrete afspraak in de agenda helpt. En altijd als ik me houd aan de afspraak met me zelf  kom ik met heel veel inspiratie en energie thuis. Ik kan het je echt aanraden.

Oefening
Maak een lijstje van dingen die jij leuk zou vinden om deze herfst alleen te doen. Maak een lijstje van de eerste tien activiteiten die in je opkomen. Schrijf achter elkaar door en beschrijf  wat het eerste in je opkomt. Denk er niet te lang over na.
Lees na afloop het lijstje door en onderstreep die activiteit waar je het meeste zin in hebt om uit te voeren.
Kies een datum en tijd wanneer je het wilt gaan doen en zet het in je agenda.
Voer de activiteit op de betreffende datum uit. Neem pen en papier mee.
Neem ruim de tijd om de activiteit uit te voeren.
Als je er klaar mee bent, zoek dan een rustig plekje waar je kunt schrijven. Maak het jezelf gemakkelijk.

Start de schrijfoefening met de volgende zin: Dit kunstenaarsafspraakje was voor mij…….

Schrijf achter elkaar door wat er in je opkomt. Alles is goed. Schrijf door totdat je een A-viertje hebt volgeschreven.

Lees na afloop door wat je geschreven hebt.

Vervolgens maak je de volgende open zin af met drie regels:

Nu ik dit zo lees, denk ik………..

Schrijfmomenten

Wil je graag met anderen schrijven, kijk dan op onze agenda om te zien wanneer dat mogelijk is.

Mieke laat ons weten dat het Schrijflokaal van oktober, i.v.m. een uitgestelde vakantie, een week is opgeschoven. Dus dinsdag 8 oktober ben je welkom bij het schrijflokaal aan de Houtkamp 33 (ditmaal op de bovenverdieping), van 14.00 tot 16.00 uur. Het onderwerp is Het gesprek in de kunst. Aan de hand van schilderijen van o.a. Van Gogh, Rembrandt en Paul Citroen luisteren we naar de gesprekken van de mensen op het schilderij en laten we onze fantasie de vrije loop. Een schilderij gaat meer voor je leven.

Een kleurige herfstgroet van
Ank, Hanneke en Mieke

Probeer eens een pantoum!

Wil je iets op papier zetten dat inzicht geeft in wat je op dit moment bezig houdt? Schrijf een pantoum.

Een pantoum is een dichtvorm met herhalingen, die bestaat uit 16 of 20 regels die niet hoeven te rijmen. Ik maakte kennis met de 16-regelige variant[1] van deze dichtvorm tijdens de Twaalf Heilige Nachten met Shodo. Het resulteerde in een bezinnend gedicht dat paste in die periode van inkeer. Ik werd er blij van.

In een tijdschrift[2] las ik over de 20-regelige pantoum. Ik citeer:

‘Met dit schema kun je in korte tijd zelf een gedicht schrijven, waarbij de essentie van het moment of dat wat er werkelijk in je omgaat, voor je ogen verschijnt. Vaak werkt het verrassend verhelderend, omdat onbewuste gevoelens en gedachten aan de oppervlakte komen. Prachtige volzinnen hoef je dus niet te produceren en talent voor rijmen is ook niet nodig.

Waar het om gaat is dat je het eerste schrijft wat in je opkomt, zonder jezelf te corrigeren, zonder censuur. Dit gaat het makkelijkst als een ander jou het schema voorleest, zodat je zo spontaan mogelijk kunt reageren. Maar in je eentje kan het ook. Voor de pantoum kies je een kernwoord, het thema van je gedicht, iets wat je op dat moment bezighoudt.’

De opbouw van het 20-regelige pantoum is als volgt:

Regel 1: Ik …. (maak een zin die met ‘ik’ begint en waarin je het kernwoord noemt)
Regel 2: Ik …. (beschrijf waar je bent)
Regel 3: Ik …. (beschrijf wat je ziet)
Regel 4: (beschrijf wat er gebeurt in connectie met je kernwoord)

Regel 5: is gelijk aan regel 2
Regel 6: is een gevoelsreactie op regel 2: wat doet het met je?
Regel 7: is gelijk aan regel 4
Regel 8: is jouw reactie op regel 7

Regel 9: is gelijk aan regel 6
Regel 10: wat beleef je daarbij?
Regel 11: is gelijk aan regel 8
Regel 12: hoe is dat?

Regel 13: is gelijk aan regel 10
Regel 14: hoe voelt dat?
Regel 15: is gelijk aan regel 12
Regel 16: wat is je reactie daarop?

Regel 17: is gelijk aan regel 14
Regel 18: is gelijk aan regel 3
Regel 19: is gelijk aan regel 16
Regel 20: is gelijk aan regel 1

Veel plezier bij het dichten van je eigen pantoum!

[1] De 16-regelige pantoum heeft de onderstaande indeling:

Regel 1
Regel 2
Regel 3
Regel 4

Regel 5 is gelijk aan regel 2
Regel 6
Regel 7 is gelijk aan regel 4
Regel 8

Regel 9 is gelijk aan regel 6
Regel 10
Regel 11 is gelijk aan regel 8
Regel 12

Regel 13 is gelijk aan regel 10
Regel 14
Regel 15 is gelijk aan regel 12
Regel 16 is gelijk aan regel 1

[2] Happinez, jaargang 8, nummer 1, 2010

 

 

Ontdekkingsreis

Schrijven over het woord ontdekkingsreis gaf de volgende ontdekking.

In feite is dit een ontdekkingsreis op papier. Ontdekken is een prachtig woord. Het betekent “de dekking van iets afhalen”. Iets ligt onder een spreekwoordelijke deken. En jij haalt de deken weg, zodat het (wat het ook mag zijn) naar de oppervlakte komt. Dingen, die je eigenlijk wilt zien, die er wel zijn, maar ze zijn onttrokken aan je (geestes)oog. Ontdekken is de dekking daarvan af halen. Soms is dat moeilijk. Soms weet je niet dat iets bedekt is. Soms weet je het wel, maar wil je het bedekt laten. En soms wil je het wel ontdekken, maar kost het je vreselijk veel moeite om de ruis, de stof, of wat dan ook, er van af te halen. Alsof het niet mag, of alsof je het onbewust niet wilt zien. Soms laat je dingen bedekt, omdat het te pijnlijk is om sommige dingen te ontdekken, te zien.
(geschreven bij de Schrijfkamer, n.a.v. woorden in een woordzoeker).
Mieke

Hoe gaat een schrijfworkshop?

Gekleurd schriftje met aangeklede penEr liggen duizenden gedachten in een mens die hij niet kent,
tot hij de pen opneemt om te gaan schrijven.
                                                            William Makepeace Thackeray

Een schrijfworkshop, hoe gaat dat eigenlijk?

Op woensdagmorgen gaan we ‘proef-schrijven’ in de Glazen Serre. Onze gastvrouw heeft voor hapjes gezorgd om te proeven: dadelpuntjes, Monchoutaartjes, Robert’s cakejes en nog veel meer huisgemaakte heerlijkheden. En de deelnemers komen om het schrijven te ervaren.
Het de eerste keer op deze plek.

Na tien uur wordt het stil in de serre. Acht pennen schrijven sprintjes in kleurige schriften. Zacht zonlicht schijnt door de heldere ramen. In de groene tuin bewegen bloemen en blaadjes bijna onopgemerkt in de wind.

Na een woordgedicht over onszelf maken we zinnen af, zoals ‘Onderweg naar deze plek dacht ik …’. We schrijven over de zondagse maaltijd in onze kindertijd. Een verhaaltje van Toon Tellegen inspireert tot een speelse dialoog tussen twee voorwerpen en een grappig plaatje leidt tot hilarische korte verhalen. We sluiten af met een haiku.

Zoveel woorden in zo’n korte tijd. Een paar uur je verbonden voelen, je laten ontroeren en samen lachen. Ieder luistert aandachtig naar de ander en schrijft voor zichzelf. Alles is goed.

Dan gaan we weer, op weg naar een zonnige zomermiddag.

Gaat het altijd zo? Ja en nee. Er is een oneindige variatie aan schrijfoefeningen en onderwerpen. Iedere schrijfgroep heeft zijn eigen dynamiek. Maar wat mij opvalt is dat het schrijven altijd verrast. Veel mensen het ervaren als een plezierige manier om hun hoofd leeg te maken en hun leven naar zich toe te schrijven.

Wat een wijs mens wijs maakt is niet dat hij meer ervaring heeft dan anderen,
maar dat hij meer aandacht schenkt aan zijn ervaringen dan anderen.
                                                                                      Andrew Cohen

Schrijfwandeling

Dinsdagmiddag 4 juli: Schrijflokaal.

De zon scheen, het was te mooi weer om binnen te blijven schrijven.
Dus besloten we een schrijfwandeling te maken. Bij het Hortuspark, op het terrasje van de HEMA, hadden we het zicht op de grote, dikke boom. Hoe keek deze boom naar die vier schrijvers op het terras?
Op de Vismarkt hebben we heerlijk in de nisjes van de stadsmuur zitten schrijven over het plein en de mensen die op het plein woonden, 100 jaar geleden.
En in een koele Grote Kerk hebben we de stilte beschreven. Zo stil was het eigenlijk niet, want we hoorden veel geroezemoes op de achtergrond.
Wandelen en schrijven over onze eigen stad: een prachtige combinatie.